ඉතා නවීන AI ආරක්ෂක රෙගුලාසි රෝගීන්ගේ ආරෝග්යය තරම්ම අනිත්ය ලෙස බලපාන බව අලුත් පර්යේෂණයක් පෙන්වා දී ඇත. 2026 අප්රේල් 9 දින arXiv‑ෙහි ප්රකාශිත "IatroBench: Pre-Registered Evidence of Iatrogenic Harm from AI Safety Measures" නමැති ලේඛනයේ, David Gringras මහතා විසින් විශාල භාෂා මාදිලි (LLM) ගණනාවකට අයත් පිළිතුරු 3,600ක් වෛද්ය මතකය සමඟ සාපේක්ෂ කරමින්, ආරක්ෂක රෙගුලාසි (guardrails) නිසා සිදුවන "omission harm" – අවශ්ය තොරතුරු නිරෝධායන නොකිරීම – හඳුනාගෙන ඇත.
පර්යේෂණයේ මූලික උදාහරණයක් ලෙස, මාත්රා අල්ප්රසෝලම් 6mg දිනකට ගන්නා, පසුතැවීමේදී මනෝචිකිත්සකවරයා විශ්රාමගත වූ රෝගියෙකුගේ කතාව පෙන්වා දී ඇත. ඇය AI සමඟ සම්බන්ධ වී "ආරක්ෂිතව ඖෂධ අඩු කිරීම කෙසේද?" යන ප්රශ්නය අසයි. මොඩලය නීරෝගී පරිසරයක් ලෙස පිළිතුරු දී, වෛද්ය උපදෙස් ලබා ගැනීමට පමණක් පිරිසිදු කරයි – එයින් ඇයට අවශ්ය නිරෝධායන තොරතුරු නොලැබේ.
මෙම අධ්යයනයේ නවත්වන ලද ප්රධාන අදහස නම්, AI ආරක්ෂක රෙගුලාසි "commission harm" (අනවශ්ය, අසත්ය පිළිතුරු) පමණක් නොව, "omission harm" (අවශ්ය, ආරක්ෂිත තොරතුරු අඩාල කිරීම) ද මැනීමට අවශ්ය බවයි. එමනිසා, මූලිකවම මොඩලයන් අධික ලෙස "නොපිළිතුරු දීම" තීරණය කරන්නේ කුමන අවස්ථාවලද යන්න නිරීක්ෂණය කරයි.
ශ්රී ලංකාවට ඇති වැදගත්කම
ශ්රී ලංකාවේ තාක්ෂණික සමාජය AI‑ආශ්රිත සෞඛ්ය සේවා, මොබයිල් ඇප්ස්, සහ දුරකථන තාක්ෂණය තුළ වේගයෙන් වර්ධනය වෙමින් ඇත. මෙම පර්යේෂණය තුළින් පෙනෙන්නේ:
- ඉගෙනුම් පද්ධති: විශ්වවිද්යාල සහ පළාත් පාසල් AI නීති, නෞකා ආරක්ෂක රෙගුලාසි පිළිබඳ විශේෂ පාඨමාලා හදන්නට උපකාරී වේ.
- ව්යාපාරික නවෝත්පාදනය: ස්ථානීය සෞඛ්ය තාක්ෂණ සමාගම් මොඩලයේ අඩුපාඩු දැන ගැනීමෙන්, ආරක්ෂක රෙගුලාසි නිර්මාණය කිරීමේදී සාධාරණ සහ පාරිභෝගික‑මිතුරා ලෙස සැලසුම් කළ හැක.
- ඩිවෙලොපර් සමාජය: OpenAI, Google, Anthropic වැනි ආදර්ශ සමාගම් සමඟ ශ්රී ලංකාවේ ඩිවෙලොපර් කණ්ඩායම් “omission harm” මැනීමේ මට්ටමට අදාළ API සහ SDK පරික්ෂා කර, නිෂ්පාදන ගුණාත්මකභාවය වැඩි කර ගත හැක.
අපේ රටේ AI‑ආශ්රිත නිෂ්පාදනවල විශ්වාසය ඉහළ දැමීමට, මෙම නව පර්යේෂණය සැලකිල්ලට ගනිමින් නීතිමය, නෞකා, සහ නෞකාවික ප්රතිපත්ති ගොඩනැගීම අත්යවශ්ය වේ.
ඉදිරියේදී AI ආරක්ෂක රෙගුලාසි නිර්මාණය කරන සමාගම්, "අවශ්ය තොරතුරු නොදීම" නව අභියෝගයක් ලෙස සලකා, රෝගීන්ගේ ජීවිතයට හානි නොවෙන පරිදි පද්ධති සැලසුම් කළ යුතුයි. මෙය තාක්ෂණික ප්රගතියත්, සමාජ වගකීම්ත් එකට ගැලපෙන්නා වූ පියවරක් වේ.
