ඉන්ටර්නෙට් සම්බන්ධිත ලෝකයක් තුළ, සෑම කෙනෙකුම AI උදව්කරුන්ට අයදුම් කරගනිනවා. හයිදරාබාදේ පීඨාචාර්යවරියකින් සිට, සෝ පාවලෝ කෙටි පණිවුඩයක් ලියන කෝපිරයිටරයෙක් දක්වා, වාර්ෂාව්හි නීතිකරුක්, ලාගෝස් නවකතාවක රචනාකරුවෙක්, ඇමෙරිකාවේ තරුණියක් – ඔවුන්ගේ ලිපි, කේත, ඊමේල්, පදනම් සියල්ලම AI‑ගේ “සහය” සමඟින් නිමාවෙයි.
මේ සියලු ලිපි එකිනෙකට සමාන රූපයක් ගොඩ කරයි. 2026 අප්රේල් 9 වැනි දින, අර්ක්විව් (arXiv) තවත් පර්යේෂණයක් පළ කළේ, එය “algorithmic monoculture” (අලගොරිතමික එකාකාරීකරණ) ලෙස නාමය දුන්නා. මෙහිදී 15,000 ක් පමණ විවිධ රටවල් වලින් ලැබූ මනුෂ්ය ප්රතිචාර සමඟ 21 ප්රමුඛ LLM (Large Language Model) ගෙන් ලබාගත් ප්රතිචාර සැසඳා බැලුවා. ප්රතිඵලය මත, AI මොඩලයන් මනුෂ්යයන්ගේ අදහස් ව්යාප්තියේ 41% පමණක් ආවරණය කරයි; ඉතිරි 59% අතුරුදන්වී ඇත.
ඇයි මේ වැදගත්? AI මගින් ලියන වචන, වාක්ය, අදහස් එකට එකතු වීමෙන්, ලෝකය පුරා අලුත් අදහස්, විකල්ප හෝ නව නිර්මාණය අඩුවෙයි. එය පලවෙනි වරට ලොව පුරා මනෝවෘත්තීය වර්ගීකරණයක් ලෙස තොරතුරු ගවේෂණය කරයි. තනි පුද්ගලයාට AI උපකාරී වුවත්, ඒ උපකාරය එකට එකතු වීමෙන් සමූහයේ නිර්මාණශීලීත්වය සීමා වේ.
ශ්රී ලංකාවට ඇති වැදගත්කම
ශ්රී ලංකාවේ තරුණ සංවර්ධකයින්, විද්යාල සිසුන්, ව්යාපාරිකයන්ට මේ තත්වය වඩාත් වැදගත් වේ:
- සිසුන් – AI‑මගින් ලියන ලිපි, රචනා, හෝ ගණිත විසඳුම් එකම “ශෛලිය” අනුගමනය කරයි. ඒ නිසා සිසුන්ගේ විචාරශීලී සිත, විවිධ මතයන් පරීක්ෂා කිරීමේ හැකියාව අඩු වෙයි.
- සංවර්ධකයින් – කේත ලේඛන, API නිර්මාණය, cloud සැලසුම් වැනි ක්ෂේත්රවල AI උපකාරකයන් එකම ආකාරයේ විසඳුම් පිරිනමයි. නව පද්ධති, අලංකාර අලංකාර කේත පදනම් සොයාගැනීමේ හැකියාව අඩු වේ.
- ව්යාපාර – වෙළෙඳපොළ විශ්ලේෂණ, අලෙවිකරණ අන්තර්ගත නිර්මාණය, පාරිභෝගික සේවා AI මගින් සිදු කරන විට, ඒවායේ “අඩු-විවිධාත්මක” ශෛලිය වෙළෙඳපොළේ තරඟකාරීත්වය අඩු කරයි. එමඟින් නව නිෂ්පාදන, සේවා අවස්ථා අහිමි වීමේ අවදානම වැඩේ.
ඉදිරියේදී, AI භාවිතය විවිධත්වය රැක ගැනීමට, මනෝවෘත්තීය එකාකාරීකරණයට එරෙහිව ක්රියාත්මක වීම අත්යවශ්ය වේ. පර්යේෂකයින්, සංවර්ධකයින්, අධ්යාපන ආයතන සියලු දෙනාම “AI‑විරුද්ධ විවිධාත්මකත්වය” ප්රවර්ධනය කිරීමේ වගකීම ගත යුතුය.
අපේ දෛනික ජීවිතයේ AI එකතු වීම අත්යවශ්ය වුවත්, ඒකම පදනමක් පමණක් නොව, විවිධ අදහස්, නිර්මාණයන්, නව දෘශ්යකෝණයන් ගෙන එන්නට හැකි පරිසරයක් ගොඩ කර ගැනීම අපගේ අනාගතයයි.
