අදාල AI සමාගම Anthropic, ඇමරිකානු රජය සහ පෙන්ටගොන් අතර නවතම නීතිමය ගැටුමක් සමාජ මාධ්යවල පණ ගැසුනේ. 2026 පෙබරවාරි 27 දින, ඇමරිකානු රජය Anthropic නාමක AI ආයතනයට එරෙහිව “ජාතික ආරක්ෂාවට අනතුරු” යන තීරණයක් දී, එහි AI මෝඩල Claude භාවිතය නවතා දැමීමට නියෝග කළේය.
මෙම තීරණයට පසු, ප්රසිද්ධ පලමු පාර්ලිමේන්තු සාමාජිකයන් සහ පෙර ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප්, Anthropic හි AI තාක්ෂණය “වමපක්ෂ” හා “වෝක්” ලෙස චරිතාංගනය කරමින්, රජයේ ගිවිසුම් ප්රතිපත්තියට අනුව එය “සපයන ලද සැපයුම් දායකයා” ලෙස ලේඛනය කළේය. ඒත්, 2026 මාර්තු 26 දින, කැලිෆෝර්නියා පළාතේ න්යායධීෂක රිටා ලින්, මෙම තීරණය වැලැක්වීමට අධිකරණ නියෝගයක් නිකුත් කරයි. නියෝගයේදී ඇය, Anthropic වෙත පළමු සංශෝධන අයිතිය උල්ලංඝනය කර ඇති බව, එය පළමු සංශෝධන අයිතියේ වරදක් බව පවසයි.
ගැටුමේ මූලිකත්වය ඇමරිකානු ආරක්ෂාව සඳහා AI භාවිතය පිළිබඳ විශාල ගෝලීය ගැටුමක් නොව, Anthropic සහ රජය අතර වූ ගිවිසුම් ගැටුමකි. ආරක්ෂක දෙපාර්තමේන්තුව Claude මොඩලය “සියලු නීතිමය අරමුණු” සඳහා ප්රවේශය ලබා ගැනීමට ඉල්ලා තිබුණි – එම අරමුණට ස්වයංක්රීය ත්රස්තකාරක, මහජන නිරීක්ෂණය, හෝ වෙනත් ගුප්ත භාවිතයන් ඇතුළත් වේ. Anthropic, තම භාවිත ප්රතිපත්තිය අනුව එවැනි භාවිතයන් තහනම් කර ඇති නිසා, ඒ අයුරින් ප්රවේශය නොලැබුනු බව ප්රකාශ කළේය. ඒ වෙනුවට, සීමාසහිත, අවි රහිත භාවිතයන් සඳහා විකල්පයන් ඉදිරිපත් කළා.
ශ්රී ලංකාවට ඇති වැදගත්කම
AI තාක්ෂණය තවත් රටවල් සඳහා සීමා නොමැතිව වර්ධනය වන අතර, ශ්රී ලංකාවේ නව පරපුරේ සංවර්ධකයින්, විද්යාලීය සිසුන්, ව්යාපාරිකයින්ට මෙම ගැටුමෙන් ඉගෙන ගත හැකි කරුණු ඇත.
- නිදහස් AI සංවාදය – නීතිමය පාලනය නොමැතිව AI සමාගම් එකම මංපෙතේ පවතින තත්ත්වය, ශ්රී ලංකාවේ නීතිඥයින්ට AI නීති රචනා කිරීමේ අවශ්යතාවය පෙන්වයි.
- ආරක්ෂක භාවිතයේ සීමා – AI ක්රමලේඛයන් සෞඛ්ය, ගෙවීම්, ගමන් මඟ පෙන්වීම වැනි ක්ෂේත්රවල භාවිතයට නීතිමය ආරක්ෂාවක් අවශ්ය බව අවධාරණය කරයි.
- ව්යාපාරික අවස්ථා – AI ආරක්ෂක නීති රීති නිර්මාණය කිරීමේදී, ශ්රී ලංකාවේ තාක්ෂණික සමාගම්ට නව සේවාවන් (උදා: AI අධීක්ෂණ, ගෝලීය සපයන AI API) ලබා දීමට අවස්ථාවක් ලැබේ.
මෙම නඩුව තරම් පළමු වරට AI සමාගම් රජයේ ගිවිසුම් වගකීම්වලින් තොරව “අධිකාරි පාලනය” (regulatory capture) ලෙස පෙනෙන්නේ නැත. එය නීතිමය පද්ධතියක් නොමැතිව වර්ධනය වූ AI ක්ෂේත්රයක්, තමම පාලනය කර ගැනීමට උත්සාහ කරන බව පෙන්වයි.
අනාගතයේ AI නීති රචනා කිරීමේදී, රජය, පරිශීලකයන්, සහ AI සමාගම් අතර සම්බන්ධතා සපයන නිදහස්, ප්රතිපත්තිමය පාරිසරික පද්ධතියක් ඉදිරියට ගෙන යාම අත්යවශ්ය වේ.
