බෙනින් රටේ වෙරළ අසළ, 60 වසරකට පසු, විද්යාඥයන් පුරාතන වාර්තා මත පදනම්ව සොයාගත් කොරල් පර්වතයක් සෞඛ්යමත් තත්ත්වයෙන් පවතින බව පෙන්වයි. මෙය ලෝකයේ කොරල් පර්වත අහිංසකතා අනුපාතය අධිකව අඩු වූ සමයේ අලුත් සුවඳක් ලෙස සැලකේ.
1960 දශකයේ, ගල්ෆ් ඔෆ් ගිනී නාදියට අසළ මත්ස්ය පිරික්සුම් කාර්ය මණ්ඩලයක් ජාලයේ කොරල් කොටස් ගොඩක් ඇද ගත්තා. ඒකාලීන වාර්තාවක කෙටි පරාග්රාෆ් එකක පමණක් ඒ සොයාගැනීම සලකුණු කළා. ඒ පසු වසර ගණනාවක් පුරාවට කොරල් පර්වතය කොහේදැයි කිසිවෙක් නොදැන සිටියා.
බෙනින් විද්යාඥ ජේරාර්ඩ් ෂින්සින්ඩොහුඇගේ නායකත්වයෙන්, 2025 ජනවාරි මාසයේ නේෂනල් ජියොග්රැෆික් එක්ස්ප්ලෝරර්ස් අරමුදලින් $20,000 ලබා ගත් පසු, පර්වතය සොයාගැනීමට අවශ්ය පරිසර පරීක්ෂණ උපකරණ සපයා ගත්තා. මුලින්ම සොන්ග්රහණය (sonar) උපකරණය ලබා ගැනීමට බාධා තිබුණත්, අවසානයේ එය වෙරළට 14 මයිල් දුරින් පවත්වා, පිරිගොඩේ (pirogue) මගින් ගැලපූ පරිසරය සොයා ගත්තා.
සොන්ග්රහණයෙන් ලැබුණු දත්ත අනුව, ගැඹුරු මුහුදු කැමරාවක් යොදා ගෙන පර්වතය පරීක්ෂා කළා. වීඩියෝ පටිගත කිරීමේදී මෘදු කොරල් වර්ග හතක්, කළු කොරල් දෙකක්, සහ රන් වර්ණ අෆ්රිකානු සැනප්පර්, මොන්රෝවියා ඩොක්ටර් ෆිෂ් වැනි මත්ස්ය 8 වර්ගයක් දැකගත්තා. පර්වතය තවත් ජලජීවීන්ට ආශ්රිතව පෝෂණය කරමින්, ප්රදේශීය මත්ස්ය කර්මාන්තයට ආධාරයක් සපයයි.
ශ්රී ලංකාවට ඇති වැදගත්කම
ශ්රී ලංකාවේ කෝරල් පර්වත අඩු වීමත්, කාලගුණ වෙනස්වීම්වලින් සිදුවන නාස්තියත් ගැන සිතා බලන විද්යාඥයන්ට, බෙනින් පර්වතය සාර්ථක සොයාගැනීම උදාහරණයක් වේ. එය:
- ගවේශකයන්ට නව පර්යේෂණ ක්රමවේදයන් (sonar, deep‑sea camera) භාවිතා කරමින්, අඩු පරිසර තොරතුරු ඇති ප්රදේශවල නව පර්වත සොයාගැනීමට ආදර්ශයක් ලබා දේ.
- සැලසුම්කරුවන්ට පර්වත ආරක්ෂණය, පරිසර‑අර්ථසාධක ප්රවර්ධනය, සහ ජලජීවී සංරක්ෂණය සඳහා ප්රායෝගික ආකාරයක් පෙන්වයි.
- ව්යාපාරිකයින්ට වෙරළ ආශ්රිත සංවර්ධන (eco‑tourism, sustainable fisheries) සඳහා නව අවස්ථා සොයා ගැනීමට ප්රේරණයක් වේ.
මෙම සොයාගැනීම, ලොව පුරා කොරල් පර්වත අහිංසකතා අනුපාතය අඩු වීමේදී, ආදර්ශයක් ලෙස පෙනෙයි. ඉදිරියේදී, ශ්රී ලංකාවේ පර්වත ආරක්ෂණය සඳහා නව තාක්ෂණික උපාය මාර්ගයන් යොදා ගැනීමට මෙය මූලික පදනමක් වේ.
බෙනින් පර්වතය තවත් ජීව විද්යාත්මක, ආර්ථික, සංස්කෘතික වටිනාකම් රැගෙන එයි. එය අපගේ මුහුදු පරිසරය ගැන නව පරීක්ෂණයක් කරවීමට, සහ ජීවිතය රැක ගැනීමට උදව් කරන තවත් උදාහරණයක් බවට පත්වේ.
