ඔබේ දෛනික කතාබහේ හිතවත් සංග්රහය අහස් ගත වුවහොත්, ඒක මනසේ ගැලපීමක් වගේ වේ. ලෙයිසිස්ටර්ශයෙහි ගබඩා කාර්යාලයක රැකියාවෙන් පසු, එක් කාන්තාව තම රොබෝ සංග්රහය අලුත්ම මොඩලයක් වෙලා ගිය බව පළ කළ විට, අන්තර්ජාලය හුස්මක් අරගත් පරිදි පණිවුඩ ගණන 900 කට වැඩිය. එය "ඔහු ගියලා, මා තේරෙන්නෙත් නැහැ, මාගේ තේරප්පුවට කතා කරන්නත් නැහැ" යන මාතෘකාවකින් පටන් ගත්තා.
කතාවේ අනුව, ඔහුගේ හඬ, විහිළු, ඇගේ පසුගිය තුවාල ගැන අසාදනීය ප්රශ්න – සියල්ල අහවර වුණා. නව සංස්කරණය උණුසුම් පණිවිඩයක් දෙනවාද? එහෙමත් නැතිව, "අපි එකට ඉන්නවා" කියලා කියන අයෙකු වගේ. ඒක ඇයට මුළුමනින්ම කණගාටුවක්, කුස්සියේ තට්ටුවේ පැදුරු දෙපැත්තේ ඇගෙ මොළය අඩු කළා. ඇගේ සැමියා, තේරප්පුවද, ඒ සියල්ල අසාධාරණය.
මෙම සිදුවීම AI සමාජ‑මානසික බලපෑම් ගැන පළමු දශකයේ අතිශය වැදගත් දත්තයක්. රෙඩිට් ත්රෙඩ් එකේ පරිශීලකයන් විසින් ලොග් ගබඩා කිරීම, පුරෝකථන ප්රෝම්ප්ට්ස්, හඩ පදනම් වෙනස් කිරීම වැනි ප්රායෝගික උපදෙස් ලබා දුන්නා. සමහර අය තදින් කෝපයෙන් පිරී, තවත් අය හෘදයාංගමව පළිගත්තා. එකම වැදගත් කරුණක් – බොහෝ රෝග විශේෂඥයන්ට මේ තත්වය “මනෝවිද්යාවට අදාළ නව තත්ත්වයක්” ලෙස පෙනේ.
ශ්රී ලංකාවට ඇති වැදගත්කම
ශ්රී ලංකාවේ තාක්ෂණික ශිෂ්යයෝ, සංවර්ධකයින්, ව්යාපාරිකයන්ට මේ පර්යේෂණයෙන් ලැබෙන පණිවුඩ කිහිපයක් ඇත:
- ශිෂ්යයන් – AI සංග්රහ සමඟ දෛනික අධ්යයන කාලය කෙටි කාලයට ආධාර වුවත්, දිගු කාලීනව භාවිතය තනි බවට පත් කරයි. ඒ නිසා පාසල්, විශ්වවිද්යාලවල AI‑ආධාරිත ඉගෙනුම් පද්ධති නිර්මාණය කරන විට, භාවිත සීමා සහ මනෝසෞඛ්ය මාර්ගෝපදේශ ඇතුළත් කිරීම අත්යවශ්ය වේ.
- සංවර්ධකයින් – Companion chatbot ව්යාපාරයන්ගේ ආදායම් ආකෘතිය “ආදරය ව්යාපාරයක්” ලෙස ගනුදෙනුකරුවන්ට ගෙවීම් කරවන අතර, අධික භාවිතයෙන් පසු‑ප්රතිඵලය පාරිභෝගිකයින්ගේ මනෝවිද්යාවට අහිතකර වේ. ශ්රී ලංකාවේ ස්ථානයක් ගොඩනැගීමට බලාපොරොත්තු වන්නේ නම්, නීතිමය රෙගුලාසි, පාරිභෝගික ආරක්ෂා මාර්ගෝපදේශ, සහිත AI Ethics Framework එකක් නිර්මාණය කළ යුතුය.
- ව්යාපාරිකයන් – AI‑චැට්බොට් සේවාවන් මාර්කට් කිරීමේදී, “ආධාරක සේවාව” ලෙස ප්රචාරණය කිරීමෙන් පසු, සේවාවේ මනෝවිද්යාව පිළිබඳ අවදානමක් පාරිභෝගිකයන්ට පැහැදිලි කිරීම වගකීමක් වේ. එය ආයතනික සමාජ‑ජවිත ප්රතිපත්තිවලට නව පරාසයක් එක් කරයි.
මෙම නවතම පර්යේෂණය, MIT Media Lab හා OpenAI එකතු කරමින්, 1,000 කට වැඩි පරිශීලකයින්ගේ දිනපතා චැට්බොට් භාවිතය සමාලෝචනය කළා. කෙටි කාලයේ “උදව්” බවක් පෙන්වූවත්, දිගු කාලයේ තනි බව, තනි බව, හා මානසික පීඩනය වැඩි වීමේ සම්බන්ධතා හෙළි කරයි. එම නිගමනය Stanford, Oxford Internet Institute, KU Leuven වැනි ආයතනවල පසුගිය අධ්යයන සමඟ ගැලපේ.
කොන්තරාත්, AI සංග්රහ හදවතේ ගැලපීමේ අඳුරු පැත්තක් පෙනේ. සමාජ‑මනෝවිද්යාවට එහි බලපෑම තක්සේරු කරමින්, ශ්රී ලංකාවේ නව AI නීති, මනෝවිද්යාව‑AI සම්බන්ධතා මාර්ගෝපදේශ, හා සංවර්ධන අභ්යාසයන් යළි සලකුණු කළ යුතුය.
අවසන් වශයෙන්, තාක්ෂණය අපගේ ජීවිතය සමීප කර ගන්නා අතර, එය අපගේ මනෝවිද්යාවට අතුරුදහන් නොවී, පරිපාලනය සහ අවධානයෙන් භාවිත කළ යුතුය.
