ඩිජිටල් වයස පරීක්ෂණ නීතිය: රහස්‍යතාවය සහ නව තාක්ෂණික අවස්ථා

ඉංග්‍රිසි රජය 2026 ජූනි 30 දින නව නියමයක් හඳුන්වා දී, ඉංග්ලන්තය සහ වෙල්ස් හි බාර්, රෙස්ටුරන්ට් වැනි ස්ථානවල ඇල්කොහොල් විකුණන විට ඩිජිටල් වයස සනාථකරණය භාවිතා කළ හැකි බව නිවේදනය කළේය. මේ නීතියෙන් පසු, පාරිභෝගිකයන්ට පෞද්ගලික හැඳුනුම්පතක් හෝ රථ වාහන බලපත්‍රයක් ඉදිරිපත් කිරීමේ බදුවක් නොමැතිව, සුරක්ෂිත ඇප් එකකින් තම වයස තහවුරු කරගැනීමට හැකි වනු ඇත.

මෙම නව පද්ධතියේ මූලික අදහස, "එක් තොරතුරක් පමණක් සනාථ කර, වෙනත් තොරතුරු කිසිවක් හෙළි නොකර" යන්නයි. එය තාක්ෂණිකව "Zero‑Knowledge Proof" (ZK proof) ලෙස හැඳින්වේ. ඒ කියන්නේ, ඔබේ උපන් දිනය, නම, හෝ ඕනෑම අනෙකුත් පෞද්ගලික විස්තර නොදැන, ඔබ 2008 ජූලි මාසයට පෙර උපත ලබා ඇතැයි පෙන්වීමට හැකි වනු ඇත.

නීතියේ අනුව, පාරිභෝගිකයෙක් එක් වරක් වරාය හෝ රියදුරු බලපත්‍රය පරීක්ෂා කර, ඒ තොරතුරු සුරක්ෂිත සේවා සපයන්නා (Digital Verification Service) විසින් සත්‍යාපනය කරයි. එතැන්පත්, ඔබේ උපාංගය ඒ සත්‍යාපන තොරතුරට අදාළ ZK පරීක්ෂණයක් සෑදෙයි, සහ එය පරිශීලකයාගේ වයස තහවුරු කිරීම සඳහා පමණක් භාවිතා වේ. පසුබැසීමේදී, සත්‍යාපනකරුට ඔබ කොහේ කොහේ වයස පරීක්ෂා කළාදැයි ලොග් එකක් රඳා නොතිබේ.

ශ්‍රී ලංකාවට ඇති වැදගත්කම

මෙම නව පද්ධතියේ සාර්ථක ක්‍රියාත්මක වීම ශ්‍රී ලංකාවේ තාක්ෂණික පරිසරයට පහත පරිදි ප්‍රයෝජනවත් වේ:

• සැකසුම් ව්‍යාපාර – බාර්, රෙස්ටුරන්ට්, e‑commerce වෙළඳසැල් වැනි ස්ථානවල වයස පරීක්ෂණය තත්පර කිහිපයකින් සිදු කර, සේවා වේගය වැඩි කරගත හැක.
• අධ්‍යාපනික පරිසරය – විශ්වවිද්‍යාල, තාක්ෂණික පාඨමාලා ආදීන්ට අයදුම්කරුවන්ගේ වයස තහවුරු කිරීමේදී පෞද්ගලිකත්වය රැකගත හැකි, එමඟින් දත්ත රහස්‍යතාවය ගැන සිතන සිසුන්ට ආරක්ෂිත පරිසරයක් ලැබේ.
• සොෆ්ට්වෙයා සංවර්ධකයින් – ZK proof තාක්ෂණය භාවිතා කර, API, මොබයිල් ඇප්, ස්වයංක්‍රිය පාරිභෝගික පද්ධති නිර්මාණය කිරීමට නව අවස්ථා උදා වේ. මෙය ගෝලීය තරඟකාරීත්වයට පත් කරයි.
• දත්ත ආරක්ෂාව – පාරිභෝගිකයින්ගේ පුළුල් හැඳුනුම් තොරතුරු එක් සමාගමක් අල්ලා ගැනීමේ අවදානම අඩු වේ. රහස්‍ය තොරතුරු රැස් නොකළ නිසා, දත්ත උල්ලංඝනයේ පීඩනය අඩු වේ.

ඉදිරියේදී, ZK proof මත පදනම් වූ විසඳුම් තහවුරුකරු, සත්‍යාපනකරු, පාරිභෝගිකයෙකු අතර ඇති සම්මතය ලෙස පවත්වා ගත හැකි අතර, එය නීතිමය පදනමක් ලෙසද, තාක්ෂණික සත්‍යයක් ලෙසද පිළිගැනේ.

කෙසේ වෙතත්, නීතියේ අවශ්‍යතා තාක්ෂණික ක්‍රියාත්මක කිරීමේ විකල්ප දෙකක් තෝරා ගැනීමට ඉඩ දේ – සත්‍යාපන සමාගමට විශ්වාසය තබාගැනීම, හෝ ZK proof මගින් පරීක්ෂණය කිරීම. දෙකම එකම පාරිභෝගික අත්දැකීම ලබා දුනත්, පළමුකාරයේ රහස්‍යතාවය තවත් අඩුවී යා හැක.

ඉදිරියේදී, ශ්‍රී ලංකාවේ ඩිජිටල් සේවා සැපයුම්කරුවන්ට මේ නව පාරිභෝගික රහස්‍යතා මට්ටම අනුගමනය කර, නව නීතිමය අවශ්‍යතා පුරවා, තාක්ෂණික නවෝත්පාදන වලට මඟ පෙන්වීමට අවස්ථාව ලැබේ.