ඔබේ අතේම Apple II, Commodore 64, NES වගේ පරණ පරිගණකවල මූලික මොළයක් ඇති 6502 ප්රොසෙසරය, දැන් සම්පුර්ණයෙන්ම තනි‑ට්රාන්සිස්ටර් කොම්පොනන්ට් වලින් ගොඩනැගිල්ලක් බවට පත්වී ඇත. GitHub හි Show HN ලෙස පළ වූ මෙම ව්යාපෘතිය, 4,051 ට්රාන්සිස්ටර්, 5,421 කොම්පොනන්ට්, 6 කෝපර් ලේයර් සහ A4 පතක් විශාලත්වයක් ඇති බෝඩ් එකකින්, මුල් චිපයේ සැලසුම පූර්ණයෙන්ම අනුකරණය කරයි.
මෙම බෝඩ් එකේ සෑම ට්රාන්සිස්ටර්මක්ම SOT‑323 පැකේජයක් ලෙස සෝල්ඩර් කර ඇත. එය චිපයේ ඩයි මට්ටමේ (die) ස්ථානයට සමාන කොඨාශික සම්බන්ධතා අනුගමනය කරයි, එමනිසා බෝඩ් එකේ රේඛා, කුළුණු, හිස් තැන් සියල්ල මුල් චිපයේ “floorplan” එකේ පරිදි පෙනේ. ඉදිරියට LED මාලාවක් සහ 55 LED එකක් එක් කර ඇති අතර, ඒවා රෙජිස්ටර්, ප්රොග්රෑම් කවුන්ටර්, ස්ථානය, සහ 7 තත්ත්ව කොඩි (status flags) පෙන්වයි.
මෙම ප්රොජෙක්ට් එක සරල “static logic” වෙත පරිවර්තනය නොකර, මුල් NMOS ඩයිනමික් සැලසුම පවත්වාගෙන යයි. ඒ කියන්නේ දත්තය වයර් එකේ ධාරිතාවයේ චාජ් එක ලෙස ගබඩා වේ, එය කාලගුණය (clock) මඟින් නැවත පූරණය නොකළහොත් කඩාවැටී යයි. මුල් චිපයේ depletion‑mode ලෝඩ් ට්රාන්සිස්ටර්වල වෙනුවට 1,023 10kΩ රෙසිස්ටර භාවිතා කර ඇත, ඒ නිසා බල පරිභෝගය බොහෝමයක් මෙහිම යයි. Pass‑gate ගණන 778 ක් දෙකක් එකට සම්බන්ධ කර 1,556 ට්රාන්සිස්ටර් ලෙස ක්රියා කරවයි. මේ නිසා CPU එකේ ක්රියා වේගය 10–20 kHz පමණයි – නියම චිපයේ 1 MHz කට වඩා අඩුයි, නමුත් එම අඩු වේගය නිසා ඔබට එය “සිතන” ක්රියාවලිය නිරීක්ෂණය කළ හැක.
ශ්රී ලංකාවට ඇති වැදගත්කම
- සිසුන්ට – ට්රාන්සිස්ටර් මට්ටමේ පරිගණක සැලසුම් අධ්යයනය කිරීමෙන්, මූලික දෘඩාංග තත්ත්වය පිළිබඳ ගැඹුරු අවබෝධයක් ලැබේ.
- ඩිවෙලපර්ලා – නවතම FPGA හෝ ASIC වැනි පරිවර්තන තාක්ෂණය නොමැතිව, පාරම්පරික CPU එකක් තනි කොම්පොනන්ට් වලින් ගොඩනැගීමේ ක්රමවේදය අත්හදා බැලීමේ අවස්ථාව ලැබේ.
- ව්යාපාරිකයන් – රෙට්රෝ කම්පියුටර, ඉලෙක්ට්රොනික අධ්යාපන උපකරණ, හෝ “maker” ප්රෝජෙක්ට් සඳහා අලංකාර, අධ්යාත්මික ප්රදර්ශන බෝඩ් එකක් ලෙස භාවිතා කළ හැක.
සාරාංශයෙන්, Discrete6502 ව්යාපෘතිය තාක්ෂණයේ පසුබැසීම් හා නවෝත්පාදන අතර අඩවිය පෙන්වයි. එය අඩු වේගයක් ඇතිවුවත්, CPU එකේ ඇතුළත සිදුවන ක්රියාකාරකම් “දෘශ්යමය” කරයි, ඒ නිසා ඉගෙනීම, පර්යේෂණ සහ නව නිර්මාණ සඳහා අගනා මූලික පදනමක් සපයයි.
