GLP-1 ඖෂධ මට්ටම නිවැරදිව ගණනය කරන TypeScript පොදුකරණය – නවතම open‑source මෙවලම

GLP‑1 අඩු‑කිරීමේ යෙදුම් වල බොහෝ දෙනා පෙන්වන ‘ඖෂධ මට්ටම’ සටහන් වැරදි දෙකකින් පිරී තිබේ. ඒ නිසා, semaglutide සහ tirzepatide භාවිතා කරන රෝගීන්ට නිරවද්‍ය තොරතුරු ලබා දීම අසීරුය.

‘Tiro’ නමින් නව tracker එකක් තැනූ විට, කේතකරු Navid Moslemi, සම්පූර්ණ pharmacokinetic මොඩලයක් රචනා කර, එය glp1-pk නමින් කිසිදු බාහිර පසුබැසීමක් නැති npm පැකේජයක් ලෙස GitHub‑ෙහි මුදාහරින්නා.

මූලික වැරදි දෙක නම්: ආහාරගත කිරීම නොසලකා හරිනවා සහ ඖෂධ ගමන් මාර්ගය නොලක්ෂ්‍ය කරන්නේ නැතිවීම. උපචර්ම ඉන්ජෙක්ශන් එකක් රුධිරය තුළ වහාම පිරෙන්නේ නැත; එය පැය කිහිපයක් හෝ දින කිහිපයක් තුළ ඉහළ මට්ටමකට පත්වේ. ඒ අතර oral semaglutide එකේ ජීවලභ්‍යන්තරය 0.8%ක් පමණ, ඉන්ජෙක්ශන් එකේ 89%ක් පමණ වේ. ඒ නිසා, මැග්‍රාම් පමණක් මත පදනම් වූ අඩු‑කිරීමේ වක්‍රයක් සත්‍යය නොවේ.

මෙම ගැටලුවට විසඳුම Bateman function එකයි. එක-කෝෂිකා, පළමු‑ක‍්‍රම absorption හා elimination යන දෙකම First‑order ලෙස ගණනය කර, ඖෂධ ප්‍රමාණය D, absorption rate kA, elimination rate kE යන අගයන් භාවිතා කරයි. කාර්ය සාධනයේ අඩු‑කිරීමේ අර්ධකාලය (half‑life) අනුව kE = ln(2)/half_life ලෙස ගණනය වේ. kA තීරණය කිරීම tMax (උච්චතම මට්ටමට පැමිණෙන වේලාව) මත පදනම්ව, සංඛ්‍යාත්මක bisection algorithm එකක් භාවිතා කරයි.

ඉන්පසු mg‑on‑board අගය nmol/L ලෙස පරිවර්තනය කිරීම අත්‍යවශ්‍ය වේ. මොලර ස්කේලය (molar mass) අතිවිශාල නම්, ඒකක පරිවර්තනයේ වැරදි බොහෝ වේ. උදාහරණයක් ලෙස dulaglutide 59.7 kDa වන අතර semaglutide 4.1 kDa පමණයි; ඒ නිසා එම පරිමාණයට සමාන mg‑on‑board අගයක් සඳහා nmol/L අගය 15 ගුණයකින් වෙනස් වේ.

මොඩලය රේඛීය (linear) වීම නිසා, බහු‑ඖෂධ මාත්‍රා ඉතිහාසය සරලව එක් එක් මාත්‍රාගේ වක්‍රයන් එකතු කිරීමෙන් ගණනය කළ හැක. එම නිසා, ඉදිරි දිනයේ මාත්‍රා 0 ලෙස සලකයි, නවතම මට්ටම පෙන්වයි.

ශ්‍රී ලංකාවට ඇති වැදගත්කම

• සිසුන්ට – pharmacokinetics සංකල්පය TypeScript කේතයක් ලෙස අත්හදා බැලීම, ජීව රසායන විද්‍යා පදනම් ඉගෙනීමට නව අත්දැකීමක්.
• ඩෙවලපර්ලාට – open‑source පෑකේජයක් භාවිතයෙන් GLP‑1 tracker, health‑tech app, AI‑driven dosage optimizer වැනි පණිවිඩ තාක්ෂණ නිර්මාණය කිරීමේ පදනමක්.
• ව්‍යාපාරිකයන්ට – නිවැරදි dosage ගණනය කිරීම රෝගීන්ගේ පාරිභෝගික තෘපතිය වැඩි කරයි, පාරිභෝගික ආරක්ෂාව සහ නීතිමය අනුකූලතාවය තහවුරු කරයි.

මෙම මොඩලය GitHub‑ෙහි MIT ලයිසෙන්සියෙන් ලබා ගත හැකි අතර, TypeScript පදනමක් ඇති ඕනෑම සංවර්ධකයෙකුට එය අරගෙන, තමන්ගේ health‑app වලට ඒකාබද්ධ කළ හැක. නිවැරදි pharmacokinetic ගණනය කිරීම, GLP‑1 ඖෂධ පාලනයේ නව මට්ටමක් තබයි.

ඔබත් ඔබේ යෙදුමට හෝ පර්යේෂණයට මෙම පෑකේජය එක් කර, රෝගීන්ගේ ජීවිතය වඩාත් ආරක්ෂිත කරගන්න.