HART OS කියන්නේ AI‑native operating system එකක්, එනම් මෙහෙයුම් පද්ධතියම මැෂින්ගේ හැකියාවන් අනුව වෙනස් වෙයි. GitHub හි Hertz‑AI කණ්ඩායම විසින් නිර්මාණය කරපු මේ පද්ධතිය, පරිගණක, සර්වර්, මොබයිල් දුරකථන, රොබෝ වැනි ඕනෑම උපාංගයකට ස්ථාපනය කළ හැකි අතර, දත්ත මධ්යස්ථානයක් (datacenter) අවශ්ය නොවී AI සේවා ලබා දේ.
පද්ධතියෙහි මූලික කොටස HART backend (pip install hart-backend) ලෙස ලබා ගත හැකි අතර, 6777 වරායෙහි OpenAI‑compatible API එකක් (/:6777/v1/chat/completions) සපයයි. මෙය Model Bus, D‑Bus, HTTP වැනි ප්රොටෝකෝල භාවිතා කර LLM, vision, speech මොඩලයන් එක් එක් යෙදුමකට ලබා දේ. එකම Python කේත පදනම තුළ ලැප්ටොප්, LAN, cloud වැනි වසර තුනේම ව්යාපාරික පරිසරයන්හි ක්රියාත්මක විය හැක.
- Local‑first, federated architecture – උපාංගයම තමන්ගේ දත්ත සකස් කරයි.
- OpenAI‑compatible API – පුරන ලද කේතය වෙනත් සේවා සමඟ සරලව සම්බන්ධ වේ.
- Model Bus – LLM, vision, speech මොඩලයන් අතර සම්බන්ධතා පාලනය කරයි.
- Self‑improvement toggle සහ PeerLink පීර‑ටු‑පීර WebSocket ආරක්ෂාව.
HART OS හි විශේෂත්වය වන්නේ, යෙදුම් එකක් මොඩලයක් හෝ API key එකක් ඇතුළත් නොකළත්, OS එකම මොඩලය තෝරා, උපාංගයේ ස්ථානයේම ක්රියාත්මක කරයි. ඒ නිසා දස දස යෙදුම් එකම මොඩලය භාවිතා කර, සම්පත් ආරක්ෂා කර, ගාස්තු අඩු කරයි.
ශ්රී ලංකාවට ඇති වැදගත්කම
ශ්රී ලංකාවේ විද්යාගාර, විශ්වවිද්යාල, තාක්ෂණික ආයතන සඳහා HART OS අලුත් ඉගෙනුම් හා සංවර්ධන වේදිකාවක් වේ. සිසුන්ට AI මොඩලයන් ස්ථානයේම පරීක්ෂා කර, කේත ලේඛන ලියන අතරමැදි සේවා අවශ්ය නොවෙයි. සංවර්ධකයින්ට මොඩලයන් බෙදාහැරීමේ ගාස්තුව අඩු කර, Edge AI විසින් දත්ත රහස්යතාව රැකගත හැක. ව්යාපාරිකයින්ට දත්ත මධ්යස්ථානයක් නොමැතිව AI සේවා ලබා ගැනීමෙන්, ක්ලවුඩ් වියදම අඩු කර, ස්ථානීය සපයන්නා ලෙස තාක්ෂණික ස්වයංක්රියතාව වැඩි කර ගත හැක.
එසේම, HART OS හි ආරක්ෂක රක්ෂණයන් (Ed25519 සයිනින්, 300 සෙකන්ඩ් පරීක්ෂා) මඟින් දේශීය ආයතනවල දත්ත ආරක්ෂාව වැඩි කරයි. මෙය ශ්රී ලංකාවේ AI පදනම් ව්යාපාර හා නවෝත්පාදන සඳහා අත්යවශ්ය මූලික පද්ධතියක් වනු ඇත.
දැනට HART OS පබ්ලික් ඇල්ෆා අවස්ථාවේ පවතින අතර, කේතය දිනපතා භාවිතා වේ. සංවර්ධකයින්ට සහ AI නියෝජිතයින්ට යෝජනා, PR, issue වාර්තා කිරීමේ අවස්ථා විවෘතයි.
