අමෙරිකානු අධිකාරියක් විසින් රෝගීන්ගේ සෞඛ්ය තොරතුරු අධිකාරි අධිකාරියට (ICE) නීතිමය බලපත්රයකින් තොරව ලබා දී, ඒ තොරතුරු තවත් තාක්ෂණික සමාගමකට (Palantir) හුවමාරු කර තිබෙන බව නව නඩු ලේඛන වලින් හෙළිවී ඇත.
2025 ජූලි මාසයේ, ට්රම්ප් පාලක කාලයේ ඇමරිකානු රජය, මැඩිකේඩ් (Medicaid) තොරතුරු ICE වෙත ලබා දීමට එකඟ විය. මෙහි අරමුණ වුණේ, අගමැති දේශගුණික පරිපාලකයන්ට මගින් මයිග්රාන්ට් (migrants) හඳුනා ගැනීමට සහ ඔවුන්ව අත්අඩංගුවට ගැනීමට උපකාර කිරීමයි. නමුත් මෙම ඉල්ලීම නීතිමය පදනමක් නොමැතිව, “illegal” ලෙස නඩුකරුවන් විසින් චෝදනා කර ඇත.
ඉන්පසු, ICE විසින් මෙම තොරතුරු Palantir නාමික දත්ත විශ්ලේෂණ සමාගමට බෙදා දුන්නා බව නව නඩු ලේඛන වලින් පෙන්වා දී ඇත. Palantir හි ELITE යෙදුම ICE නිලධාරීන්ට අධික්රමිකව පදිංචි ලිපින හා ජාතිකත්ව තොරතුරු පෙන්වීමට භාවිතා වේ. මෙම තොරතුරු බෙදා ගැනීම නිසා, මිලියන ගණනක පුද්ගලයන්ගේ ගුප්ත තොරතුරු අධිකාරියට ලැබී ඇත.
Palantir ආයතනය තමාගේ දත්ත පිරිසිදු කර ඇතැයි ප්රකාශ කළද, එම පිරිසිදු කිරීමේ පරීක්ෂණය නැතිව, ඒ තොරතුරු කොහේදෝ තවත් පද්ධති වලට පැතිරී තිබේද යන්න පිළිබඳ සැකයක් ඉතිරි වේ. මෙම සිද්ධිය, රජයේ අධිකාරි ආයතන හා පෞද්ගලික තාක්ෂණික සමාගම් අතර දත්ත හුවමාරුවේ නීතිමය හා නෛතික ප්රශ්න උත්පාදනය කරයි.
ශ්රී ලංකාවට ඇති වැදගත්කම
ශ්රී ලංකාවේ තොරතුරු ආරක්ෂණ නීතිවලට මේ වගේ සිදුවීම් අධික අවධානයක් ලබා දේ. දේශීය තාක්ෂණික සමාගම්, රජයේ ආයතන සමඟ දත්ත හුවමාරු කරන විට නීතිමය පදනමක් සහිතව ක්රියා කළ යුතු බව මෙය මතක් කරයි. තවත්, දේශීය සංවර්ධකයින්ට පෞද්ගලික දත්ත ආරක්ෂණය පිළිබඳ අවබෝධය වැඩි කර ගැනීමේ අවස්ථාවක් වේ. එමෙන්ම, අපේ ව්යාපාරික ක්ෂේත්රයෙහි විදේශීය සමාගම් සමඟ සහයෝගීතාවයේදී නීතිමය ගැටළු වැලැක්වීමට අවශ්ය ප්රතිපත්ති සැලසුම් කිරීමේ වැදගත්කම තේරුම් ගත හැක.
ඉදිරියේදී, රජය දත්ත ආරක්ෂණ නීති අලුත් කර, පෞද්ගලික සමාගම් සමඟ වන ගනුදෙනු පාරදර්ශී කර ගැනීමේ පියවර ගත යුතුය. එසේම, පෞද්ගලික තොරතුරු රැකගැනීමට අදාළ තාක්ෂණික උපකරණ (AI, encryption) භාවිතය තවත් ශක්තිමත් කරගත යුතුය.
ඉතින්, මෙම සිදුවීම අපට දත්ත පාරදර්ශීභාවය, නීතිමය පදනම සහ රජය-පෞද්ගලික අංශ අතර සත්ය සාමූහිකතා අවශ්යතාවය පිළිබඳ මතක උදෙසා කතා කරයි.
