ජැක් ඩෝර්සිගේ බ්ලූටූත්‑පදනම් පණිවුඩ යෙදුම Bitchat ගැන ඉන්දියාවේ රජයේ නව පියවර සමාජ මාධ්යයේ විශාල අවධානයක් ලබා ගත්තේය. ඩෝර්සි විසින් X (පෙර Twitter) හි පළ කළ පණිවුඩයකින්, ගිට්හබ් රිපොසිටරී තුනක් තුළින් යෙදුමේ කේතය ඉවත් කිරීමට ඉන්දියානු මණ්ඩලය පැවසූ නෝට් එකක් හෙළිවී තිබේ.
මෙම නෝට් එකේ සඳහන් කර ඇත්තේ, Bitchat යෙදුම අනාමික, බෙදා හැරුණු ආරච්චි (decentralised) වශයෙන් ක්රියා කරන බැවින්, අධිකරණ පාලනයට බාධා වන, අන්තර්ජාල අක්රියතාවයන් අතරත් සන්නිවේදනය කළ හැකි බවයි. එමෙන්ම, නීතිමය අත්අඩංගුවේ (lawful interception) අඩුපාඩු ඇති කරනු ඇතැයි රජය තර්ක කරයි.
ඉන්දියාව මේ වන විට අන්තර්ජාල නිරෝධය සහිත විරෝධී ප්රදර්ශන වලින් තදින් පීඩනයට ලක් වූ අතර, අධිකාරියන් නව නීතිමය ක්රමයක් භාවිතා කරමින්, පූර්ව වසර 2021 දක්වා ප්රධාන වශයෙන් භාවිතා වූ IT පනතේ 69A අංශය හෝ 2009 Blocking Rules යන නීති පදනමට පමණක් සීමා නොවී, සොෆ්ට්වෙයා ව්යාපෘතියක් පුරාම ඉවත් කිරීමේ අධිකාරියක් ලබාගෙන ඇත.
ඇත්තටම, ඉන්දියානු ඩිජිටල් අයිතිවාසිකම් ආයතනය IFF පවසන්නේ, රිපොසිටරිය මකා දැමීමෙන් යෙදුම දුරකථනවලින් ඉවත් නොවන අතර, මැෂ් ජාලය (mesh network) සේවාදායක නොමැතිවම ක්රියාත්මක වේ. එබැවින්, රජයේ මෙවැනි කටයුතු තාක්ෂණික විශ්ලේෂණය හා කේත පරීක්ෂණය අඩු කිරීමට යොමු වීමක් විය හැකිය.
ශ්රී ලංකාවට ඇති වැදගත්කම
ශ්රී ලංකාවේ විදුලි පද්ධති අස්ථාවරත්වය, විශේෂයෙන්ම රජයේ අන්තර්ජාල නිරෝධයන් හේතුවෙන්, Bitchat වැනි අන්තර්ජාල‑නොඅවශ්ය පණිවුඩ යෙදුම් ඉතා වැදගත් වේ. සිසුන්, කුඩා ව්යාපාරිකයන් සහ තාක්ෂණික සංවර්ධකයින්ට මෙවැනි මෙවලම් භාවිතා කිරීමෙන්:
- අන්තර්ජාල අස්ථාවර කාලවල දත්ත සම්බන්ධතා රැක ගැනීමට හැකියාව ලැබේ.
- ඔපන් සෝස් කේතය නිසා යෙදුම වෙනස් කර, ස්ථානයේම (on‑premise) සකස් කර ගත හැක.
- දත්ත රහස්යතාවය හා පාලනය තමාගේ අත්යවශ්ය අවශ්යතාවයන්ට අනුකූලව සැකසීමට හැක.
එසේම, ඉන්දියාවේ නීතිමය ගැටළුව නිසා ගිට්හබ් පරිසරය තුළ කේත පරීක්ෂණය අඩු වීම, ශ්රී ලංකාවේ විවෘත මූලාශ්ර (open‑source) සංවර්ධන සමාජයට නව අවදානමක් ගෙන එයි. මෙය තාක්ෂණික නීතිඥයන්, ආයතනික නීතිඥයන් සහ සංවර්ධක සංගම් අතර සංවාදයක් අවශ්ය කරයි.
ඉන්දියාවේ Bitchat ගිට්හබ් පිරිසිදු කිරීමේ නෝට් එක, තාක්ෂණික නිදහස, නීතිමය පරීක්ෂණය සහ අන්තර්ජාලයෙහි සුරක්ෂිත සන්නිවේදන අවශ්යතා අතර ඇති ගැටළුවට නව ආලෝකයක් දෙයි. ශ්රී ලංකාවේ තාක්ෂණික ක්ෂේත්රය මේ අභියෝගයට සූදානම් විය යුතුයි.
ඉදිරියේදී රජය හා පෞද්ගලික ආයතන අතර සම්බන්ධතා, නීතිමය පදනම, හා තාක්ෂණික අභිප්රේරණයන් ගැන තවත් විස්තර බලාපොරොත්තු වන්න.
