ඔබ OOP (Object‑Oriented Programming) වල ප්රධාන මූලධර්ම – Data Hiding, Abstraction, Encapsulation, Tightly Encapsulated Classes – ඉගෙන ගත්තේ නම්, දැන් කාර්යය මණ්ඩල අතර සම්බන්ධතා ගැන අවධානය යොමු කරමු. Java තුළ ප්රධාන සම්බන්ධතා දෙකක් තියෙනවා: IS‑A (Inheritance) සහ HAS‑A (Composition). මේ ලිපියෙහි අපි IS‑A සම්බන්ධතාවය, එනම් Inheritance ගැන සාමාන්ය උදාහරණ සහ වැදගත් කරුණු විස්තර කරමු.
IS‑A සම්බන්ධතාවය කියන්නේ කුමක්ද? මෙය පියා‑පුතා සම්බන්ධතාවයක් ලෙස හඳුන්වයි. පුතා පියාගේ ගුණ හා හැකියාවන් ලබා ගනී. උදාහරණයක් ලෙස, "Dog IS‑A Animal" කියන්නේ Dog පන්තිය Animal පන්තියෙන් උරුම කරගෙන එහි method සහ field භාවිතා කරන බවයි. Java මෙය extends යන කීවර්ඩ් එකෙන් ක්රියාත්මක කරයි.
Inheritance අවශ්ය වන්නේ කුමක්ද කියා සිතමු. ඔබ බැංකු පද්ධතියක් නිර්මාණය කරනවානම්, සියලුම ගිණුම්වල Deposit, Withdraw, Balance Check වගේ පොදු ක්රියාකාරකම් තියෙනවා. මේ සියල්ල වෙන වෙනම ගිණුම් පන්තියන් තුළ ලියන්නෙහි, කේතය පුනරාවර්තනය වීමට ඉඩ දෙනවා. Inheritance භාවිතා කරන්නේ ඒ පොදු ක්රියාකාරකම් පියා පන්තියක (Parent) එකවර ලියලා, පුතා පන්තියන් (Child) ඒවා උරුම කරගෙන වැඩි දියුණු කිරීමේ හැකියාව ලබා ගැනීමයි. එවිට කේතය නැවත භාවිතා කිරීම, නඩත්තු කිරීම, කියවීම, විස්තාරණය කිරීම හැමදේම පහසු වේ.
Java හි Inheritance ක්රියාත්මක කිරීමේ මූලික රීතිය ඉතා සරළයි:
class Parent {
// parent members
}
class Child extends Parent {
// child members
}
උදාහරණයක් ලෙස, Parent පන්තියෙහි methodOne() නමැති method එකක් තියෙනවා. Child පන්තිය extends Parent කරලා, methodOne() ස්වයංක්රීයව උරුම කරගනී. ඉන්පසු Child වස්තුවක් සෑදූ විට, methodOne() සහ Child පන්තියට අයත් methodTwo() දෙකම කැඳවිය හැක.
Inheritance නීති – Parent පන්තියේ public සහ protected සාමාජිකයන් සියලුම Child පන්තියට ලබා දේ. ඒවා private නම්, උරුම නොවේ. එමනිසා, Child පන්තියට Parent පන්තියේ methodOne() භාවිතා කරගත හැක, තවමත් එහිම methodTwo() පවත්වා ගත හැක.
ශ්රී ලංකාවට ඇති වැදගත්කම
- සිසුන් – University level OOP පාඨමාලා වලට ඉක්මනින් ප්රායෝගික උදාහරණ ලබා ගත හැක.
- සංවර්ධකයන් – කේතය නැවත භාවිතා කරමින් ව්යාපෘති වේගවත් කරගැනීම, බග්ස් අඩු කිරීම.
- ව්යාපාර – Maintenance cost අඩු කිරීම, නව සේවාවන් ඉක්මනින් එක් කිරීමේ හැකියාව.
අවසන් වශයෙන්, Inheritance යනු Java පරිසරයේ කේතය සකස් කිරීමේ මූලික තාක්ෂණයක්. එය නිවැරදිව භාවිතා කරන්නේ නම්, ඔබේ පද්ධතිය අධික පරිමාණයටත්, පවත්නා පරිසරයටත් ගැලපෙන පරිදි සකස් කරගත හැක.
