Linux පද්ධතියේ ගොනු හා ෆෝල්ඩර් වලට අවසර සකස් කිරීම, නවකයින්ටත් පළපුරුදු සංවර්ධකයින්ටත් වැදගත් කාර්යයක්. බොහෝ වෙලාවට “chmod 777 -R /myfolder” කියලා එකවර සකස් කරලා ගැටලුව නිවැරදි වුණා කියලා හිතනවා; නමුත් එය පද්ධතියේ ආරක්ෂාවට අභියෝගයක් වෙයි.
Linux ගොනුවකට තිණිස් වර්ගයේ අවසර තිබේ: කියවීම (r) – 4, ලියීම (w) – 2, ක්රියාත්මක කිරීම (x) – 1. මේ අගයන් එකතු කරලා සංඛ්යාත්මක අංකයක් (0‑7) ලබා ගනී. උදාහරණයක් ලෙස rwx = 4+2+1 = 7, rw- = 4+2+0 = 6, r-x = 4+0+1 = 5.
අවසරය ත්රිත්වයක් ලෙස කාරක (owner), කණ්ඩායම (group) සහ අන්ය (others) යන කණ්ඩායම්වලට බෙදා හරිනවා. ls -l විධානයෙන් දර්ශනය වන -rwxrw-r-x වැනි පේළිය, පළමුව ගොනුවේ වර්ගය (regular file), පසුදා කාරක, කණ්ඩායම, අන්යයන්ගේ අවසර තත්ත්වය පෙන්වයි.
chmod භාවිතය: සංඛ්යාත්මක හා සංකේතමය ආකාර
සංඛ්යාත්මක ආකාරයේදී chmod 755 script.sh වැනි විධානයක් ලියනවා. මෙයින් කාරකයාට rwx (7), කණ්ඩායම හා අන්යයන්ට r-x (5) ලබා දේ. ප්රතිඵලය -rwxr-xr-x ලෙස පෙන්වයි.
සංකේතමය ආකාරයේදී chmod u+x file (කාරකයාට ක්රියාත්මක අවසර එකතු) හෝ chmod o-r file (අන්යයන්ගෙන් කියවීම අහෝසි) වැනි සරල නියෝග භාවිතා කළ හැක. ඉලක්කය සඳහන් නොකළහොත් chmod +x file සියලු කණ්ඩායම්වලට x එකතු කරයි.
ෆෝල්ඩර් අවසර ව්යවස්ථා
ෆෝල්ඩර් සඳහා r කියවීමේ අයිතිය, w ලිවීමේ (ඇතුළත්/ඉවත් කිරීම) අයිතිය, x ඇතුළුවීමේ අයිතිය ලෙස ක්රියා කරයි. chmod 755 folder කියන්නේ කාරකයාට සම්පූර්ණ ප්රවේශය, අනෙක් අයට කියවීම හා ඇතුළුවීම පමණක් ලබා දීමයි. chmod 644 folder කරන්නේ x අයිතිය නොදීම නිසා, ෆෝල්ඩරය නාමය පෙන්වුවත් ඇතුළත ගොනු පරික්ෂා කළ නොහැක.
chmod 777 කෙලින්ම භාවිතය වැරදි
777 කියන්නේ කාරක, කණ්ඩායම, අන්යයන් සියල්ලටම rwx ලබා දීමයි. එය තාවකාලික ගැටළුවක් විසඳුවා වගේ පෙනුනත්, අනවසර පරිශීලකයන්ට ගොනු වෙනස් කිරීමේ හැකියාව ලබා දෙන නිසා ආරක්ෂක අවදානම ඉහළ යයි. එයට වඩා හොඳ විසඳුමක් වන්නේ ගොනුවේ අයිතිය chown user:group uploads/ ලෙස සකස් කර, පසුදා chmod 755 uploads/ වැනි සුදුසු අවසර ලබා දීමයි.
ශ්රී ලංකාවට ඇති වැදගත්කම
ශ්රී ලංකාවේ තාක්ෂණ විද්යාල සිසුන්, විශ්වවිද්යාල පීඨකයන් හා ස්ථානීය සමාගම්, සියලුම දේශීය සංවර්ධකයින්ට Linux පද්ධතියේ නිවැරදි අවසර කළමනාකරණය ඉගෙන ගැනීම අත්යවශ්යයි. නිවැරදි chmod භාවිතය, වෙබ් අඩවි, දත්ත ගබඩා හා සේවාදායක ආරක්ෂාව තහවුරු කරයි. එමෙන්ම, ගොනු අයිතියේ වැරදි සැකසුම් නිසා සිදුවන අධික පද්ධති පරිභෝජනය, සම්පත් අහිමිවීම හා ආරක්ෂක පීඩනයක් අවම කරයි. ඉගෙනුම් මට්ටම වැඩි කරගෙන, ශ්රී ලංකාවේ තොරතුරු තාක්ෂණය වර්ධනයට මෙය මූලික පියවරක් වේ.
අවසන් වශයෙන්, “chmod 777” කියන “ඇත්තම විසඳුම” නොව, ගොනු අවසරයන් පිළිබඳ මූලික තේරුමක් ගොඩක් කරගැනීමයි සැබෑ ආරක්ෂිත හා කාර්යක්ෂම Linux පරිසරයක් නිර්මාණය කිරීමේ මාර්ගය.
