ඔබේ අන්තර්ජාල පරිසරය සෑම තැනකම ඔබගේ හැසිරීම්, රුචිකත්වය, හෝ සොයන්නන්ගේ ප්රශ්න පවා “දත්ත” බවට පරිවර්තනය කරමින් පවතී. මේ “සත්කාරක අධීක්ෂණ” (Surveillance Capitalism) නමැති නව ආර්ථික මාදිලිය, ගූගල්, ෆේස්බුක් වැනි විශාල තාක්ෂණ සමාගම් විසින් ඔබේ ප්රොෆයිලය තනවා, ඒක දැන් විකිණීමට පටන් ගනී.
ආදර්ශයක් ලෙස, සීඝ්රයෙන් වර්ධනය වූ මේ සංකල්පය, 2026 ජූලි මාසයේ ශ්රී ලංකාවේ කුඩා සමාජයක පැවැති සජීවී ප්රදර්ශනයකින් හඳුන්වා දී තිබේ. එහි ප්රදර්ශකයා, ස්කොට් ලාර්සන්, තාක්ෂණය කෙරෙහි තමන්ගේ අත්දැකීම් පදනම් කරගෙන, “අධීක්ෂණ අග්රාහක” යනු සමාජයෙහි නිදහස, දේශපාලන තීරණ, වාණිජ ලාභය යන සියල්ලට බලපාන බව පැහැදිලි කරයි.
ඔහුගේ ප්රධාන ප්රකාශය, “දත්ත විකුණන ආකාරය නිසා, අපි සැබෑවටම බලපෑම් වෙමු” යන්නයි. එමෙන්ම, මෙම ආකාරය “අධිකාරීකරණය” (Authoritarianism) වෙත පියවර ගෙන යන බවත්, එය සමාජයේ විශ්වාස අඩු කර, “සියලුදෙනාම කූට විශ්වාසය” තැනීමට හේතු වන බවත් ඔහු සඳහන් කරයි.
ඒ නිසා, මෙම තොරතුරු හුවමාරුකාරකය පරීක්ෂා කිරීම, නිවැරදිව අවධානයෙන් ඉගෙන ගැනීම, සහ පිරිසිදු දත්ත භාවිතය සඳහා නීතිමය පියවර ගැනීම ඉතා වැදගත්. ලාර්සන්, සිය ප්රදර්ශනයේදී Zoom හරහා පසුගාමී සැසිද පවත්වන බවත්, ඕනෑම කෙනෙකුට ඒ සම්පත් භාවිතා කර, “අධීක්ෂණ අග්රාහක” පිළිබඳ අවබෝධය වැඩි කරගත හැකි බවත් කියා තිබේ.
ශ්රී ලංකාවට ඇති වැදගත්කම
ශ්රී ලංකාවේ තාක්ෂණික ශිෂ්යයන්, සංවර්ධකයන්, ව්යාපාරිකයින්ට මෙය විශාල අවස්ථාවක්:
- දත්ත රහස්යය – ඔබේ පෞද්ගලික දත්ත කෙසේ රැකගත හැකිද යන්න ගැන අවබෝධය ලැබේ.
- ආරක්ෂණ නීති – නව නීති, නීතිමය පියවර ගැනීමේ අවශ්යතාවය තේරුම් ගත හැක.
- ව්යාපාරික තීරණ – පාරිභෝගික දත්ත හොඳින් භාවිතා කර, නීතිමය පදනමක් මත ව්යාපාර වර්ධනය කළ හැක.
- සමාජගත සංවාද – අධීක්ෂණ තාක්ෂණය පිළිබඳ සාකච්ඡා, නීතිය, මානව හිමිකම් වැනි මාතෘකා සම්බන්ධයෙන් ජනතාව අතර සංවාදය උදාවේ.
එමෙන්ම, ශ්රී ලංකාවේ තාක්ෂණික ආරම්භකයන්ට “අධීක්ෂණ අග්රාහක” පාලනය කරගැනීමට, නව AI, API, cloud සේවා භාවිතා කරමින්, පාරිභෝගිකයන්ගේ විශ්වාසය ජයගත කිරීමට අවස්ථාව ලැබේ.
අවසන් වශයෙන්, මෙම “අවධානයෙන් ජයගන්නා” පදනම, තොරතුරු තාක්ෂණයේ නව යුගයක් සලසයි. ඔබේ දත්ත රැකගන්න, නිවැරදි තොරතුරු ලබාගන්න, සහ එකමුතුවින් අධීක්ෂණ අග්රාහකය නිවැරදි කරමු.
