ඔබ අලුත්ම වෙබ් අඩවියක ලොග්ඉන් වෙද්දී “Face ID සමඟ ලොග්ඉන් කරන්න” හෝ “පස්කී යොදා ගන්න” කියලා පෙනේද? ඒකයි පස්කී – මුරපදයක් නොව, ඔබේ උපාංගයේ රහස් කුලකයක්.
මුරපද පද්ධතියේ වැරදි දෙකක් ඇත. එකක් ඔබම එකම මුරපදය බොහෝ තැන් වල භාවිතා කරනවා; දෙවැනි එක වෙබ් අඩවි පාවිච්චි කරන දත්ත ගබඩාව හකී කරලා ඔබේ මුරපද ලිස්තුව බිඳ දමයි. ඊට අමතරව නකල් වෙබ් අඩවි මඟින් ඔබේ මුරපද හොරකම් කරගැනීමට හැකි වේ.
පස්කීස් මේ ගැටළු වලට විසඳුමක්. ඒවා අසමාන්ය ගුප්තකේත (asymmetric cryptography) මත පදනම්ව, ඔබේ උපාංගය (දුරකතනය, පරිගණක, YubiKey වැනි) දෙකක් කී පද්ධතියක් – පෞද්ගලික කී සහ පොදු කී – ජනනය කරයි. පෞද්ගලික කී කිසිදාම උපාංගයෙන් පිටවන්නේ නැත; එය Secure Enclave, TPM හෝ USB කී චිප් එකේ සුරක්ෂිතව ගබඩා වේ. පොදු කී වෙබ් අඩවියට යවා, එහි සර්වර් එකේ සුරකින්නා.
ලොග්ඉන් වීමට වෙබ් අඩවිය ඔබට අහරයක් (random challenge) යවයි. ඔබේ උපාංගය ඒ අහරය පෞද්ගලික කී සමඟ අත්සනක් කරයි. සර්වර් එක එම අත්සන පොදු කී භාවිතා කර පරීක්ෂා කරයි; ගැලපේ නම් ඔබට ප්රවේශය ලැබේ. මෙහිදී මුරපදයක් හෝ රහස් තොරතුරක් ජාලය හරහා යන්නේ නැත.
ශ්රී ලංකාවට ඇති වැදගත්කම
ශ්රී ලංකාවේ තාක්ෂණික සමාජය, විශ්වවිද්යාල සිසුන්, ස්ථාපිත ව්යාපාර සියල්ලටම පස්කීස් විශාල වාසි ගෙනදෙනවා.
- ආරක්ෂාව: පස්කීස් ඩොමේන්-අනුබද්ධිත නිසා නකල් වෙබ් අඩවි වලින් ඔබේ ලොග්ඉන් තොරතුරු අල්ලගැනීමට නොහැක.
- පරිශීලක සුවපහසුතාවය: මුරපද මතක තබා ගැනීමට අවශ්ය නැති අතර, ෆින්ගර්ප්රින්ට්, ෆේස් ID වැනි ජීව විද්යාත්මක පරීක්ෂාවන් මගින් ලොග්ඉන් කළ හැක.
- ව්යාපාරික පිරිවැය අඩු කිරීම: මුරපද කළමනාකරණ පද්ධති, මුරපද යළි-නැවත සකස් කිරීම, හොරකම් වූ පරිශීලක ගිණුම් හසුරවීම වැනි ගැටළු අඩුවීමෙන් IT වියදම් කපා හැරේ.
- දත්ත රැකවරණ නීති අනුගත කිරීම: පස්කීස් භාවිතයෙන් පාරිභෝගික තොරතුරු රහසිගතව රැකගත හැකි නිසා, දත්ත රැකවරණ නීති (Data Protection Act) අනුගත වීමට පහසු වේ.
ඉදිරි කාලයේ ශ්රී ලංකාවේ බ්ලොක්චේන්, ගෙවීම් පද්ධති, ඩිජිටල් අධ්යාපනය වැනි ක්ෂේත්රවල පස්කීස් අනුගමනය කරමින්, දේශීය ආයතනවල විශ්වාසය වැඩි කර ගැනීමට ඉඩ ඇත.
අවසන් වශයෙන්, මුරපදය ටයිප් නොකළ හැකි, පස්කීස් යනු අනාගතයේ මූලික ප්රවේශ ක්රමයකි. ඔබේ උපාංගය සහ වෙබ් අඩවිය එකට සම්බන්ධ වීමට මේ අලුත් තාක්ෂණය භාවිතා කරන්න.
