රෝගීන්ගේ කතා රහස්: ඇමතුම අවසන් වූ පසු දත්ත කොහෙද යන්නේ?

උදේ අටට රෝගියෙක් තම පළාත් සෞඛ්‍ය සේවාවට ඇමතුමක් දී, පළවෙනි සැලැස්වීම, රක්ෂණ යාවත්කාලීන කිරීම සහ පූර්ව-ශල්‍ය උපදෙස් පරීක්ෂා කරන ලදී. ඇමතුම අවසන් වූ පසු, රෝගියාට එය පූර්ණයෙන්ම නිමාවක් පෙනේ, නමුත් තාක්ෂණික පසුබැසීමේදී ඒ කතා රෙකෝඩ් එකේ ජීවිතය අලුත් පියවරක් ගනී.

කොහොමද ඒක ක්‍රියාත්මක වෙන්නේ? ඇමතුම අවසන් වුනත්, සෙසු ඩේටා පැකට් එකන් සම්බන්ධ වූ සජීවී ගුවන් සංකේතය (audio packets) සම්පූර්ණ ගොනුවකට එකතු කරයි. මේ ගොනුව තත්කාලිකව එන තත්කාලික ක්‍රිප්ටෝ කී එකක් සමඟ TLS 1.3 ආරක්ෂිත ප්‍රොටෝකෝලය භාවිතා කරමින්, සුරක්ෂිත ක්ලවුඩ් හෝ ආන්-ප්‍රෙමිස්ට් (on‑premise) ස්ටේජ් පරිසරයට ගෙන යනු ලබයි. එහිදී, පළමු පියවරේම “edge” පාර්ශ්වයේ (අන්තර්ගතය පිටතට යාමට පෙර) ගොනුව පිරිසිදු කරයි, එවිට පෞද්ගලික තොරතුරු හෝ සම්භාව්‍ය තොරතුරු කිසිදු වේලාවක හෙළි නොවේ.

ස්ටේජ් පරිසරයට ගොස්, ගොනුව Medical Automatic Speech Recognition (ASR) පද්ධතියට යොමු කරයි. සාමාන්‍ය speech‑to‑text මෙවලම් රෝගීන්ගේ නාම, ඖෂධ නාම, වෛද්‍ය පදනම් වචන වැනි සංකීර්ණ වචන හඳුනා ගැනීමට අසමත් වේ. ඒ වෙනුවට, වෛද්‍ය පදනම් ලේඛන වලට විශේෂිත ASR මොඩලයක් භාවිතා කර, කතාකාරකයන් (caller vs. front‑desk) වෙන් කර, අවශ්‍ය තොරතුරු (ඇප්පොයින්ට්මන්ට් ඉල්ලීම්, දුරකථන අංක, ඖෂධ නාම) පිළිබඳ සටහන් සකස් කරයි.

ඉදිරියට, පරිවර්තනය කළ පෙළ සහ ශබ්ද රේඛාව දෙකම PHI Redaction ක්‍රියාවලියෙන් හරී. නාම, උපන්දිනය, සමාජ ආරක්ෂණ අංක වැනි 18 වර්ගයේ රක්ෂිත තොරතුරු Named Entity Recognition (NER) මොඩලයන් හඳුනාගෙන, [REDACTED_PHONE] වැනි ටෝකන් වලින් ප්‍රතිස්ථාපනය කරයි. ඒත්, ශබ්ද ගොනුවේද ඒ තොරතුරු අඩංගු කාල සීමා සලකුණු කර, එම කොටස මැකීම, බීප් කිරීම හෝ වෙනත් ආකාරයකින් අහෝසි කරයි. එවිට පමණක් ඒ රෙකෝඩ් එක දිගු කාලීන ගබඩාවට (cloud storage) ආරක්ෂිතව තබා, විශ්ලේෂණ මෙවලම් සඳහා භාවිතා කළ හැකිය.

ශ්‍රී ලංකාවට ඇති වැදගත්කම

ශ්‍රී ලංකාවේ සෞඛ්‍ය ආයතන තවත් දුරකථන ඇමතුම් පද්ධති භාවිතා කරන අතර, මෙම තාක්ෂණික පද්ධතියේ ආරක්ෂිත මාර්ගෝපදේශයන් අනුගමනය කිරීමෙන් රෝගීන්ගේ පෞද්ගලිකත්වය රැකගත හැකිය. මෙය:

• දෙවන පරිකල්පනයේ (telemedicine) විශ්වාසය වැඩි කරයි.
• දත්ත උල්ලංඝන වලින් ඇති වියදම් (සාමාන්‍යයෙන් $10M+) අවම කරයි.
• ලංකාවේ AI‑driven ASR සංවර්ධනකරුවන්ට නව වෙළඳපොළක් සපයයි, විශේෂිත වෛද්‍ය ශබ්ද මොඩලයන් නිර්මාණය කිරීමේ අවස්ථාව ලබා දේ.

ඉදිරියේදී, රජය සහ පෞද්ගලික සමාගම් මේ ආකාරයේ තාක්ෂණය අනුගමනය කර, රෝගීන්ගේ දත්ත ආරක්ෂාව සහ සේවා වේගය දෙකම එක්කල හැකිය. එමඟින්, ශ්‍රී ලංකාවේ සෞඛ්‍ය තොරතුරු තාක්ෂණය (HealthTech) වඩාත් පරිසර හිතකාමී, නවෝත්පාදක සහ ආරක්ෂිත වේ.

කෙටි සාරාංශයක් ලෙස, ඇමතුම අවසන් වූ පසු රෝගීන්ගේ කතා රෙකෝඩ් එක සංකේතනය, AI‑driven පරිවර්තනය, සහ නිරවද්‍ය PHI redaction මගින් ආරක්ෂිතව ගබඩා කරයි. මේ ක්‍රියාවලිය තොරතුරු රහස්‍යතාවය රැකගෙන, සෞඛ්‍ය සේවාවන්හි කාර්යක්ෂමතාව වැඩි කරයි.