සොෆ්ට්වෙයා කණ්ඩායම් වල තීරණයක් ගත් පසු, ඒ තීරණය කෙසේ බෙදා හැරෙන්නේ, කවදාවත් අමතක නොවන්නේ යැයි බොහෝ වෙලාවට අපි සිතමු. නමුත් ග්රීක පුරාවෘත්තයේ පේමේ (Pheme) නාමය ඇතුළත් වූ පරිදි, කතා බහ, කෝපි කතා, හෝ පරිකථන මගින් තීරණය පවතින තැනින් පුරා පැතිරෙයි.
මෙම ලිපියෙන්, පේමේ යනු "විනෝදය, කතා, වතුර" යන අර්ථයක් දරන ග්රීක දේවතාවය බව, එය කණ්ඩායම් මතකය තුළ කෙලින්ම ගැලපෙන බව පැහැදිලි කරයි. තීරණයක් ගන්නා කාමරය (Boule) එකක් අවසන් වූ පසු, ඒ තීරණය කෙසේ පරවා යනවාද යන්න දෙකක් ලෙස බෙදා හැරිය හැකිය: සංවිධානාත්මක (institutional) මාර්ගය සහ ජෛව (organic) මාර්ගය.
සංවිධානාත්මක මාර්ගය යනු, තීරණය ගත් පසු, ඒ පිළිබඳ විස්තරයක් ලියන, සමාලෝචන සත්කාරකයෙක් හෝ තවත් කණ්ඩායම් සාමාජිකයෙක් ඒක නැවත පරීක්ෂා කර, නිවැරදි බව තහවුරු කරන ක්රියාවලියයි. මෙය සම්මත පදනමක්, අච්චුකාරකයක් ලෙස ක්රියා කරයි, නමුත් කාලය ගතවීමත් සමඟ එය “අත්යවශ්ය නොවීම” හෝ “අවලංගු වීම” වැනි අවස්ථා ඇති වෙයි.
ජෛව මාර්ගය නම්, කණ්ඩායම තුළ ඇති විශ්වාසය, සම්බන්ධතාවය මත තීරණය ස්වයංක්රීයව පුරා යාමයි. කෙනෙකු “අහඹු” ලෙස ඒ ගැන කතා කරන විට, හෝ stand‑up එකකදී හෙළි කරයි, එය ගමන් කරන ගමනේ අඩංගු වේ. මෙහිදී කිසිදු නිල ආකෘතියක්, පදනමක් නොමැත; ඒ වෙනුවට සංස්කෘතියම ඒක පවත්වා ගනී.
ශ්රී ලංකාවට ඇති වැදගත්කම
ශ්රී ලංකාවේ තාක්ෂණික කණ්ඩායම්, විශේෂයෙන් start‑up සහ IT සේවා සමාගම්, මෙම දෙකේ සම්බන්ධතාවය හොඳින් අරගෙන යාමට අවශ්යය:
- විශ්වාස‑මූලික සංස්කෘතිය ගොඩනැගීමෙන්, තීරණය ඉක්මනින් පැතිරී, දෝෂ හෝ අසත්ය තොරතුරු ව්යාප්ත වීමේ අවදානම අඩු වේ.
- සංවිධානාත්මක පියවර එකක් හඳුන්වා දීමෙන්, වැරදි තීරණය වැළැක්වීමට අවස්ථාව ලැබේ, නමුත් එය අධික බඩුකරණයක් නොවෙයි.
- දෙකම එකට ගොඩනැගීමෙන්, කණ්ඩායම් සාමාජිකයින්ට “කොහේද” තීරණය ගත යුතුද, “කොහේද” ඒක පරීක්ෂා කළ යුතුද යන පැහැදිලි මාර්ගෝපදේශයක් ලැබේ.
අදාල ක්රම දෙකම සාර්ථකව ක්රියාත්මක කිරීම සඳහා, කණ්ඩායම් නායකයන්ට ප්රථමයෙන් විශ්වාසය, විවෘත සංවාදය, සහ නිර්මාණාත්මක ප්රතිචාර කලාපයක් නිර්මාණය කළ යුතුය.
ඉදිරියේදී, තාක්ෂණික සංස්කෘතියේ “පේමේ” වැනි සංකල්පය තේරුම්ගැනීම, කාර්ය සාධන වර්ධනය, හා නිවැරදි තීරණය ගැනීමේ වේගය වැඩි කිරීමට මූලික වේ. එමෙන්ම, සංවිධානාත්මක ක්රියාමාර්ගය අඩුවෙන් පවා, කණ්ඩායමට “කතා බහ” මඟින් ඉගෙන ගැනීමට, අඩු වැරදි සමඟ වැඩ කිරීමට අවකාශය ලබා දේ.
