2023 සැප්තැම්බර් මාසයේ ලොව පුරා උෂ්ණත්වය වර්ෂයේ ඉහළම සීමාවට පත් වූ අතර, ඒකාලීනව නවතම කාලගුණ අනාවැකියෙන් 2026-27 එල් නීනෝ ඉතිහාසයේ අතිශය තරම් බලවත් බව පෙන්වා දී තිබේ.
ජූලි මාසයේදී 14 වර්ගයේ මොඩල 667 ensemble සාමාජිකයන්ගෙන් ගත් පුරෝකථන අනුව, නයිනෝ 3.4 කලාපයේ මුහුදු මට්ටමේ උෂ්ණත්ව අසාමාන්යය (SST anomaly) මධ්යම අගය 3.6°C යන අගයකට ළඟා වේ. මෙය 2015-16 එල් නීනෝ සටහන් කළ 2.75°C රෙකෝඩ් එකට වඩා 0.8°C වැඩි අතර, පසුගිය 150 වසරේ කිසිදු එල් නීනෝ මෙතරම් උච්ච අගයක් ලබා නොදැක ඇත.
අනාවැකිය අනුව, 80% ensemble සාමාජිකයන්ගේ අගයන් සියල්ලම 2.8°C ඉක්මවා යන අතර, 91% කට අධිකය 2015-16 රෙකෝඩ් එක ඉක්මවා ඇත. 1997-98 එල් නීනෝ වඩා ඉක්මනින් වර්ධනය වන මෙම අවස්ථාව, ජනවාරි මාසයේ ලා නීනෝ වර්ගයේ තත්ත්වයෙන් ආරම්භ වූ අතර, ඒ නිසා එය තවත් අධික තරංගයක් බවට පත්වීමට ඉඩ ඇත.
මොඩල සියල්ලම "සුපිරි" එල් නීනෝ තත්ත්වයක් ලෙස අගය කර ඇති අතර, එක් මොඩලයක් (JAMSTEC‑ේ SINTEX‑F) පමණක් 2.2°C ලෙස අගය කර තිබෙන අතර, ඒවාත් 2015-16 රෙකෝඩ් එක ඉක්මවා යන අතරමගේ වේ.
ශ්රී ලංකාවට ඇති වැදගත්කම
එල් නීනෝ තත්ත්වය ශ්රී ලංකාවේ වර්ෂාව සහ මෝනසූන් පරිසරයට සෘජු බලපෑම් කරන අතර, වර්ෂාව අඩු වීම, කෘෂිකාර්මික අස්වැසිලි පිරිසිදු කිරීම, මසුන් වාහනයේ අඩු වීම වැනි ගැටළු ඇති කරයි. ඒ සමඟ, බලශක්ති අවශ්යතා වැඩි වීම නිසා දත්ත මධ්යස්ථාන සහ cloud සේවා සපයන්නන්ට උණුසුම් පරිසරයක වැඩ කිරීමේ අවදානම ඉහළ යයි.
අදාල තොරතුරු තාක්ෂණය (AI) සහ පූර්ව අනුමාන මූලධර්ම (predictive analytics) භාවිතා කරමින්, ශ්රී ලංකාවේ තාක්ෂණ ආරම්භකයන්ට කාලගුණ-තොරතුරු පදනම් වූ නව විසඳුම් සංවර්ධනය කිරීමට ඉඩ ඇත. ආයතනික පරිසරයද වඩාත් දෘඩාංග (resilient) ක්රමවේදයන් ගොඩනඟා ගත හැකිය.
මෙවැනි අධික එල් නීනෝ අවස්ථා, රටේ පාරිසරික, කෘෂි, සහ තාක්ෂණික ක්ෂේත්රයන්ට අලුත් අවස්ථා හා අභියෝග දෙකම ඉදිරිපත් කරයි. එම නිසා, නීතිමය හා ප්රායෝගික මට්ටමින් සැලසුම් කරගැනීම අත්යවශ්ය වේ.
කාලගුණ විද්යාඥයන්, තාක්ෂණික වෘත්තියවේදීන් සහ නීතිඥයන් එකට කටයුතු කරමින්, මෙම ඉතිහාසමය එල් නීනෝ තත්ත්වයට මුහුණ දීමට සැලසුම් කරගත යුතුය.
