චීකගෝ විශ්ව විද්යාලයේ මොලිකුලර් ඉංජිනේරු පී.එම්.ඊ. (UChicago PME) කණ්ඩායම, නෝර්ත් වෙස්ටන් විශ්ව විද්යාලය සහ අර්ගොන් ජාතික පර්යේෂණ මධ්යස්ථානය සමඟ එක්ව, රාර්ඝ්රහණ (Rare Earth) අංශ තෝරා ගැනීමට නව, පරිසර හිතකාමී ක්රමයක් හඳුන්වා දී ඇත.
මෙම ක්රමය මැන්ගනීස් ඔක්සයිඩ් (MnO2) ලේයර් වශයෙන් සැලසුම් කර ඇති පෘෂ්ඨයක් භාවිතා කරයි. මේ ලේයරයන් අතර ඇති සුළු පරතරය ජල අණු කිහිපයක් පමණ පළලක් ඇති අතර, එය රාර්ඝ්රහණ අයන (ions) හට ඇතුළු වීමට හා පිටවීමට ඉඩ සලසයි. විශේෂයෙන්, ලාන්තානම් (Lanthanum) වැනි ලාංඝ්රහණ අයන වල වතුර පටලය විශාල වන අතර, ඩිස්ප්රෝසියම් (Dysprosium) වැනි බර අයන වල පටලය කුඩා වේ. මේ තරමට පරතරය භාවිතා කර, බර අයන ලේයර අතර තදින් ගැලපෙන අතර, ලාංඝ්රහණ අයන පටලය පුළුල් කර ගැලපීම අඩු කරයි.
ඉලෙක්ට්රොකෙමික් අන්තරායනය (electrochemical intercalation) සහ ස්ට්රක්චරල් ලක්ෂණයන් භාවිතයෙන් මෙම අයනවල වෙනස්කම් පරීක්ෂා කර, න්යෂ්ටික රසායනික ද්රව්ය භාවිතාවක් අවශ්ය නොවීමෙන්, පිරිසිදු ජලය පමණක් භාවිතා කරමින් ඉතා ඉහළ තෝරා ගැනීමේ කාර්යක්ෂමතාවයක් ලැබී ඇත. මෙම නව පද්ධතිය Nature Chemical Engineering සඟරාවේ ප්රකාශිතව ඇත.
ශ්රී ලංකාවට ඇති වැදගත්කම
ශ්රී ලංකාවේ ඉලෙක්ට්රොනික, නවීන තාක්ෂණ හා විද්යාත්මක පර්යේෂණ ක්ෂේත්රයන්ට රාර්ඝ්රහණ අයනවල පිරිසිදු සැපයුම අත්යවශ්ය වේ. මෙම පද්ධතිය භාවිතා කිරීමෙන්:
- විශ්වවිද්යාල හා පර්යේෂණ ආයතන වලට පරිසර හිතකාමී පද්ධතියක් ලබා දී, රසායනික දූෂණය අඩු කරයි.
- ලෝක වෙළඳපොළේ රාර්ඝ්රහණ අයනවල මිල අඩු කර, ශ්රී ලංකාවේ ඉලෙක්ට්රොනික නිෂ්පාදකයින්ට අඩු පිරිවැයෙන් කුලීකරණය කළ හැකිය.
- ඉංජිනේරු, රසායනික සහ දත්ත විද්යාත්මක සිසුන්ට නව පද්ධති අධ්යයනයේ ප්රායෝගික අවස්ථාව ලබා දේ.
ඉදිරි කාලයේ, රාර්ඝ්රහණ අයනවල නිෂ්පාදනය, නවීන මෝටර්, LED ආලෝකය සහ MRI යන්ත්රවල භාවිතය වඩාත් පරිසර හිතකාමී වනු ඇත.
මෙම නව තාක්ෂණය, රාර්ඝ්රහණ අයනවල පිරිසිදු කිරීමේ පාරම්පරික ක්රමවලට අභියෝගයක් වන අතර, ශ්රී ලංකාවේ තාක්ෂණික නවෝත්පාදනයේ මඟ පෙන්වීමේ හැකියාවක් ඇත.
