ඇමෙරිකානු ෆියුෂන් බලශක්ති ආරම්භක සමාගම Thea Energy, අගෝස්තු 2026 දා Department of Energy අංශයේ ARPA‑E වැඩසටහනෙන් $20 මිලියන පදනම් ග්රාන්ට් එකක් ලබා ගත්තා බව TechCrunch වෙත පවසයි. මෙයින් ඔවුන්ගේ මොඩියුලර් උෂ්ණත්ව‑ඉහළ සුපර්කන්ඩක්ටින් (HTS) මැග්නට් නිෂ්පාදනයේ වැදගත් මූලිකත්වයක් ලැබේ.
HTS මැග්නට් කියන්නේ ෆියුෂන් ප්රතික්රියාකාරකම් වල magnetic confinement reactor වල අත්යවශ්ය කොටසකි. මේ මැග්නට් පාවිච්චි කර plasma‑වලට ශක්තිමත් චුම්බක ක්ෂේත්රයක් ලබා දී, පාර්ටික්යුලයන් එකට ගැලපෙන්න, උෂ්ණත්වය වැඩි කර, ඉන්ධන එකතු කර විදුලිශක්තිය නිෂ්පාදනයට හැකියාව ලැබේ. නමුත් එවැනි මැග්නට් ඉතා මිල අධික වන බැවින්, නව නිර්මාණයක් අවශ්ය වේ.
Thea Energyගේ නිර්මාණය stellarator නමැති රීතියේ පදනම්ව තිබේ. Stellarator එකක් දැකලා නම් එය බරපතළ ඉන්ටර් ටියුබ් (inner tube) එකක් වගේ ව්යාකූල හැඩයක් ගතවී, plasma‑වලට හොඳම confinement ලබා දීමට උදව් කරනවා. සාම්ප්රදායික stellarator මැග්නට් බොහෝ විවිධ කොටස් වලින් සාදන නිසා නිෂ්පාදනය අධික විය හැකිය. Thea Energy මේ ගැටලුවට විසඳුම් ලෙස, 12 ලොකු මැග්නට් හතරක් පමණක් භාවිතා කරන අතර, 300 කට අධික කුඩා මැග්නට් සියල්ලම එකම ආකාරයේ නිර්මාණයක්. ඒවා රියල්‑ටයිම් සොෆ්ට්වෙර් මඟින් පාලනය කරන බැවින්, නිෂ්පාදන දෝෂයන්ට ඉඩ අඩු කර, වියදම අඩු කිරීමේ හැකියාව ලැබේ.
මෙම නවතම පියවර Thea Energy වැනි ෆියුෂන් සමාගම්ට ව්යාපාරික පරිසරය තුළ තරඟකාරීත්වය වැඩි කරයි. 2024 දී $20 මිලියන Series A පිරිසක්, 2026 මැයි මාසයේ $100 මිලියන අමතර අරමුදල් එකතු කර ඇති Thea Energy, 2040 දශක මැදදී වාණිජ පරිමාණ ෆියුෂන් බලශක්ති කර්මාන්තශාලාවක් ඉදිරිපත් කිරීමට සැලසුම් කරයි.
ශ්රී ලංකාවට ඇති වැදගත්කම
- විද්යාර්ථීන්ට අවස්ථා: HTS මැග්නට් හා stellarator තාක්ෂණය පිළිබඳ පර්යේෂණ අධ්යයන කාර්යාලවලට නව පර්යේෂණ කේන්ද්රයක් වශයෙන් ගොඩනැගිය හැකිය.
- සංවර්ධකයින්ට නව වෙළෙඳපල: මොඩියුලර් මැග්නට් නිෂ්පාදනයේ මෘදුකාංග පාලන ක්රමවේදයන් ශ්රී ලංකාවේ තාක්ෂණික සමාගම් සඳහා ආයාචනාත්මක ව්යාපාරික අවස්ථාවන් සපයයි.
- ව්යාපාරික ආයෝජනය: ෆියුෂන් ශක්තියේ අනාගතය ගැන සිතා, ශ්රී ලංකාවේ පිරිසිදු ශක්ති ප්රජාතන්ත්රික ව්යාපාරික ආයෝජකයන්ට අලුත්ම තාක්ෂණික පදනමක් ලබා දේ.
අවසන් වශයෙන්, Thea Energyගේ $20 මිලියන ග්රාන්ට්, ෆියුෂන් ශක්ති ක්ෂේත්රයේ නිෂ්පාදන පිරිවැය අඩු කර, ලෝක පරිසරයට අනාගතයක් ගොඩනැගීමට මඟ පෙන්වයි. ශ්රී ලංකාවේ තාක්ෂණික ප්රජාවට මේ වගේ නවෝත්පාදන පිළිබඳව අවධානයෙන් ඉදිරියට යාම ඉතා වැදගත්ය.
