රොමේනියාවේ වායුගෝලය අවසර නොලැබූ ඩ්රෝන තිදෙනෙකුට මුහුණ දුන්නේ අතුරුදන් වූ තුන් දිනක අතුරුදන් වීමක් තුළය. රොමේනියානු ගුවන් හමුදා F-16 Fighting Falcon යානයන් ත්රිත්වයක් ලෙස එම පාලනයෙන් පිටවූ UAV (Unmanned Aerial Vehicle) ගුවන් යානා අක්රමිකව අහරිනු ලැබුවා.
ඊළඟ දවසේ, ජූලි 26 වැනිදා පෙරවරු 10:13ට, රොමේනියානු ගුවන් හමුදා F-16 යානයක්, අධිකාරියෙන් පිළිගත් නොවන ඩ්රෝනයක් රැකවරණය කරමින්, එය අහස්ගත කළේය. එම ඩ්රෝනය රොමේනියානු ගුවන් ප්රදේශයේ ඇතුළත අවිස්සාවක් නොමැති ප්රදේශයකට පවා පැන ගියේය.
ඊට පෙර, ජූලි 25 දින උදෑසන 08:22ට, රොමේනියානු ජාතික ආරක්ෂණ අමාත්යංශයේ රේඩාර් පද්ධති, යුක්රේන සීමාවට ආසන්නව පිහිටි ගුවන් ප්රදේශයට අවිස්සාවක් නොමැතිව ඇතුළත් වූ තවත් ඩ්රෝනයක් සොයාගත්තා. ඒ සෙවීමෙන් පසු, එම F-16 යානය මගින් එය නාස්ති කර ඇත.
ඉතා පළමු වරට, ජූලි 24 දින, ෆෙටෙස්ටි හි 86 වායු මූලස්ථානයේ පවරා ඇති F-16 යානය, පදිනා, බුසාඋ ප්රාන්තයේ ජනතාව නොසිටින ප්රදේශයක් මත, ගුවන්-ගුවන් මිසයිලයක් (air‑to‑air missile) පාවිච්චි කර ඩ්රෝනය අක්රමික කර තිබේ. එම ක්රියාකාරකම රොමේනියානු ගුවන් හමුදා විසින් “වයු ගමනේ නීතිය රැකගැනීම” ලෙස ප්රකාශ කර ඇත.
මෙම ත්රිත්වය ප්රදේශීය ආරක්ෂණ තත්ත්වය උද්ධමනය කරමින්, වායුගෝලයේ අවිස්සාවක් නොමැති UAV ගුවන් යානා භාවිතය ගැන ගෝලීය අවධානයක් දිනා ගනී. වාණිජ ඩ්රෝනවල වර්ධනයත්, ඒවායේ නියාමන පද්ධති අඩුපාඩුත්, නායක රටවල් විසින් තීව්රව පාලනය කරමින් සිටීමේ වැදගත්කම පෙන්වයි.
ශ්රී ලංකාවට ඇති වැදගත්කම
ශ්රී ලංකාවෙත් වායු ප්රදේශය ආරක්ෂා කිරීමේ අවශ්යතාවය ඉතාමත් ඉහළ ය. රොමේනියාවේ සිදු වූ මෙම සිදුවීම්, අපගේ UAV නිර්මාණකරුවන්ට තාක්ෂණික නියමයන්, රේඩාර් පද්ධති ඒකීකරණය, හා පාලන ප්රොටොකෝල පිළිබඳ අලුත් පළපුරුද්දක් ලබා දේ. එමෙන්ම, නවීන ගුවන් ආරක්ෂණ ක්රමවේදයන්ට අදාළ AI හා cloud‑අධාරිත පරිශ්රමයන් ගැන ශ්රී ලාංකීය ආයතන ඉගෙන ගත හැකිය.
- දැනටමත් පවත්වාගෙන යන UAV ව්යාපාර සඳහා නියාමන රෙගුලාසි සැකසීමේ අවස්ථාව.
- රක්ෂණ කර්මාන්තයේ missile හා radar තාක්ෂණයන්හි දැනුම ගොඩනැගීම.
- අන්තර්ජාතික ආරක්ෂණ පුහුණු වැඩසටහන් හා තාක්ෂණික හවුල්කාරීත්වයන් සඳහා නව වෙළඳපල අවස්ථා.
අපගේ ගුවන් තලය මේ වගේ සිදුවීම්වලින් ඉගෙන ගනිමින්, දේශීය ආරක්ෂණ ක්රමවේදයන් ශක්තිමත් කරගත යුතුයි. එසේම, තාක්ෂණික පළපුරුද්ද ගොඩනැගීමේදී, පාරිභෝගික‑මිතුරන් වූ UAV නිෂ්පාදනවලට නියමිත නියාමන රේඛා ගොඩනැගීම අත්යවශ්ය වේ.
කෙටි සාරාංශයක් ලෙස, රොමේනියානු ගුවන් හමුදා විසින් ත්රිත්ව ඩ්රෝන නතර කිරීම, ගෝලීය වායු ආරක්ෂණයේ නව සංකල්පයන් හඳුන්වා දී ඇති අතර, ශ්රී ලංකා තාක්ෂණික හා ආරක්ෂණ ක්ෂේත්රයට අදාළ අත්දැකීම් ලබා දීමට ඉඩ සලසයි.
