කැලණියේ උණුසුම් දවස්වල, මැඩිටරේනියානු නගරවල සෙවනැල්ලක් පවා මන්දිරය වගේ මන්දිරයක් වගේ හුස්ම ගන්නා පරිදි මන්දිරය වගේ මන්දිරයක් වගේ පෙනේ. එවැනි තත්ත්වයන් හේතුවෙන් එම ප්රදේශවල ජනතාව සෙස්ට්රා (siesta) වැනි විවේකී ක්රම භාවිතා කරති. ඒ සමඟම ගොඩනැගිලිත් උණුසුමට එරෙහිව ක්රියා කරන පරිදි නිර්මාණය කර ඇත – එනම් හුස්ම ගන්නා ශට්ටර්.
ඉදිරි අනාගතයේ වාතය උණුසුම වැඩි වීමත් සමඟ, ඉදිරියට ගොඩනැගිලි උණුසුම අඩු කර ගැනීම සඳහා තාක්ෂණික උපාංග පමණක් නොව, සරල, පාරම්පරික විසඳුම්ද වැදගත් වේ. මේ ලිපියෙන්, ලෝකයේ විවිධ ප්රදේශවල භාවිතා වන, උණුසුමට එරෙහිව පරිසරය සමඟ හවුලක් ගොඩනැගෙන 5 ශට්ටර් මාදිලි ඉදිරිපත් කරමු.
- Persiane alla genovese (ජෙනෝවා, ඉතාලිය) – ඉදිරිපස කවුළුව දෙකකට වෙන් කර, පළමු කාලය උදේදී පහළ පැනල, දෙවැනිය සන්ධ්යාවේ විවෘත කරයි. එම “gelosia” (ඉතාලි භාෂාවේ ‘ඇඟිලි’) පාරේ සිටින අයට ගෝලීය පෙනුමක් දක්වා, නිවසේ අයගේ පෞද්ගලිකත්වය රැක ගැනේ. පසුව, කවුළුව දෙකම හරහා හරිත පැහැයෙන් පෙනෙයි.
- Jalousies (ෆ්රැන්ස්) – “ඇඟිලි” යන අර්ථයෙන් නාමය ලැබූ මෙය, මාර්සේලේ සිට පාරේ සිටින අයට දැකීමට නොහැකි ලෙස, අභ්යන්තරයෙන් පිටතට දැකීමට අවකාශ සලසයි. සුදු හෝ අළු පැහැයෙන් පැහැදිලි කර, උණුසුම පරාකාරයෙන් හරිත වර්ණයෙන් ඝනය කරයි. 19වන සියවසේ පාරිසි වල ෆාසඩ් එකේ අලංකාරයක් ලෙසද පෙනෙයි.
- Bahama (Bermuda) shutters (කැරිබියන්) – වාතය, වැසි, සුළඟ ඉදිරියට එරෙහිව ඉහලින් හෝ පහලින් විවෘත වන මෙම ශට්ටර්, තලයෙහි සිටි කාණ්ඩයක් මෙන් කවුළුව ආවරණය කරයි. මුලින් බඹු, පොල් කොල වැනි සුළු ද්රව්යෙන් නිමැවූවද, අද දින ඇලුමිනියම් හෝ ලී වැනි දෘඩාංගයෙන් නිර්මාණය වේ.
- Muxrabija (මැල්ටා) – අරාබි ආකෘතියෙන් පැමිණි, ලැටිස් (lattice) ආකාරයේ ලෝහ නැති ලාංඡනකාරී කාසියක්. පාරේ සිටින අයට පෙනෙන්නත්, නිවසේ අය පාරේ දිගුව බලන්නත් හැකිය. පයින් හෝ සීඩරයෙන් කඩලා, අඳුරු-පచ్చ බෙදා තැබේ. එය විවෘත හෝ වසා නොගනී, ගොඩනැගිල්ලේ “ශ්වාසය” වශයෙන් කටයුතු කරයි.
- Stone screen (ග්රීසිය) – පුරාතන ග්රීක කාලයේ, කාචයක් හෝ කවුළුවක් නොමැතිව, මාර්බල කැබලිවලින් තහනම් කර ඇත. එම පාරදාරී තහඩුව සූර්ය ආලෝකය ඇතුළතට ඇතුළත් කරමින්, සුළං, වැසි, දුලබ පවා බාධා කරයි.
ශ්රී ලංකාවට ඇති වැදගත්කම
අපේ දේශයේ උණුසුම වැඩි වීම, ගෘහ නිර්මාණයට නව දෘෂ්ටියක් අවශ්ය කරයි. පාරම්පරික ශට්ටර් මූලිකව පරිසර හිතකාමී, නිකුත් විය යුතු විදුලි බලය අවශ්ය නොවීම නිසා, ග්රාමීය ප්රදේශවල පවා ඉතා ප්රයෝජනවත් වේ. ශිෂ්යයන්ට නිවාස සැලසුම්, ඉංජිනේරු, නිර්මාණය පිළිබඳ නව අදහස් ලබා දේ. තාක්ෂණික ආයතන, ගෘහ නිර්මාණ සමාගම්, නව නිර්මාණකරුවන් මේ මාදිලි අනුගමනය කර, උණුසුම අඩු කරන, ශක්තිය සුරක්ෂිත කරන, පාරිසරික හිතකාමී ගෘහ නිර්මාණයක් කර ගත හැකිය.
ඉදිරියේදී, නවීන තාක්ෂණ (AI, IoT) සමඟ මෙම ශට්ටර් වල ස්මාට් පාලනයක් එකතු කර, “ස්මාර්ට් ග්රීන් හවුස්” ලෙස පරිසරයට අනුකූල ගෘහ පද්ධතියක් නිර්මාණය කළ හැකිය.
අවසානයේ, පාරම්පරික ශට්ටර් පද්ධති පරිසරයට හිතකර, පිරිවැය අඩු, සහ ජීවිත තත්ත්වය උසස් කරයි. නව තාක්ෂණය හා පාරම්පරික හැකියාවන් එක්ක, ශ්රී ලංකාවේ ගෘහ නිර්මාණයට නව යුගයක් එන බව අපි දැක ගත හැක.
