ඇමෙරිකානු පර්යේෂකයින් මතු කරගත් නවතම අධ්යයනයකින්, කාන්තාවෙකුට මූත්ර පථයේ ආසාදනයක් තිබුනා. එය සරලව සත්කාර කළාට පසු, දෙවසරක් පසු බ්යැක්ටීරියා එම කාන්තාවගේ මොළයට පැමිණි බව හෙළිවිය.
ගවේශකයන් පරීක්ෂා කළ මූත්ර නියැදියන්හි DNA අනුක්රමණය කිරීමෙන්, එම බ්යැක්ටීරියා දෙකේ පුරෝගාමී වර්ගය එකම පූර්වජාතියකින් 1‑2 වසරකට පෙර වෙන්වූ බව තහවුරු කර ඇත. එම පසුබැසීමෙන්, ඉතා ආක්රමණශීලී (hypervirulent) වර්ගයක් මොළයට හා ඇස්වලට පැන ගොස්, මොළග්රන්ථි (brain abscess) සහ එක් කණ්ණාඩියේ දෘශ්යතා අහිමි වීමක් ඇති විය.
මෙවැනි “heterovirulence” කියන තත්වය, බ්යැක්ටීරියා රෝගියා තුළ වර්ධනය වීමේ නව ආකාරයක් ලෙස ගණනට ගනී. සාමාන්යයෙන්, බ්යැක්ටීරියා රෝගය ප්රතිජීවක (antibiotic) ප්රතිකාරයට හසු වීමේදී, ප්රතිරෝධී (resistant) වර්ගයක් ඉදිරියට පැමිණේ. ඒත් මේ අවස්ථාවේ, බ්යැක්ටීරියා දෙකක් එකවර පවතින අතර, එක් වර්ගය මූත්ර පථයේ ජීවිතය සඳහා අඩු වාසිදායකයි, නමුත් රුධිරය හරහා සිරුරේ අනෙකුත් ස්ථාන වෙත පැතිරීමට ඉතා ශක්තිමත් වේ.
ඉතින්, කේ. පනූමෝනියා (K. pneumoniae) වර්ගය මූත්ර පථයෙන් ආරම්භ කර, මොළය, ඇස් වැනි දූෂිත ස්ථාන වෙත පරිවර්තනය විය. මේ අවස්ථාව, එක් රෝගියා තුළ බ්යැක්ටීරියා වර්ගවල විවිධීකරණය හා ඒවායේ පරිසරයට අනුව වෙනස් වීමේ හැකියාව පෙන්වයි.
ශ්රී ලංකාවට ඇති වැදගත්කම
- වෛද්ය අධ්යයනය – මෙම නවතම පර්යේෂණය, ශ්රී ලංකාවේ වෛද්ය විද්යාත්මක පර්යේෂකයන්ට බ්යැක්ටීරියා විවිධීකරණය (heterovirulence) පිළිබඳව නව දෘශ්යකෝණයක් ලබා දේ.
- ආරෝග්ය තාක්ෂණය – බ්යැක්ටීරියා ජිනෝමික විශ්ලේෂණය, රෝගී තොරතුරු පද්ධති (EHR) හා AI ආශ්රිත නිරීක්ෂණ මෙවලම් සංවර්ධනයේ පදනමක් වේ.
- ආයතනික ප්රතිකාර – සෞඛ්ය සේවා සපයන්නන්ට, ප්රතිජීවක ප්රතිකාරයේ අසාර්ථකත්වය වැළැක්වීමට නව පරීක්ෂණ මාර්ගෝපදේශ ලබා ගත හැක.
- ඉදිරි පරීක්ෂණ – ශ්රී ලංකාවේ විශ්වවිද්යාල හා රෝහල්, බ්යැක්ටීරියා වර්ගවල ජාන විශ්ලේෂණය සඳහා නව පද්ධති ගොඩනගා, ජාත්යන්තර සමාජගත පර්යේෂණ වලට දායක විය හැක.
අවසන් වශයෙන්, මෙම කේස් එක, බ්යැක්ටීරියා ආක්රමණය සම්බන්ධයෙන් නව අවදානම් මට්ටමක් පෙන්වයි. රෝගීන්ට සත්කාරක ප්රතිකාර ලබා දීමට, නිරීක්ෂණය, වේගවත් ජිනෝමික පරීක්ෂණ සහ ප්රතිජීවක ප්රතිකාර සැලසුම් කිරීමේ වැදගත්කම තවත් අවධාරණය කරයි.
