ඇමරිකානු රජයේ පෝස්ට්‑ක්වන්ටම් සයිප්‍රේෂණ නියෝගය – ශ්‍රී ලංකාවට අලුත් අවස්ථාවක්

2026 ජූනි 22 වැනිදා, ඇමරිකානු ජනාධිපති ට්‍රම්ප් Executive Order 14412 නාමයෙන් "ඉදිරියට ඇති ක්‍රිප්ටෝග්‍රාෆි ප්‍රහාරවලින් රට ආරක්ෂා කිරීම" නියම කරයි. මෙම නියෝගය අනුව, 2030 දෙසැම්බර් 31 වනදාට පෙර සියළුම මහා පරිමාණ රජයේ පද්ධතිවල පෝස්ට්‑ක්වන්ටම් සයිප්‍රේෂණය වෙත මාරු විය යුතුය, 2031 දෙසැම්බර් 31 වනදාට පෙර පෝස්ට්‑ක්වන්ටම් සත්‍යාපනය (authentication) ක්‍රියාත්මක කළ යුතුය. එමෙන්ම, 2030 අවසානයට පෙර සියළුම ෆෙඩරල් කොන්ට්‍රාකට්කරුවන්ට පෝස්ට්‑ක්වන්ටම් FIPS (Federal Information Processing Standards) අනුකූලව ක්‍රියා කිරීමට නියෝගය දී ඇත.

මෙම නියෝගය ඇත්තේ ඇයි? කාලයෙහි කුඩා වෙනසක් නිසා, quantum පරිගණකයන් ඉක්මනින් පබ්ලික‑කී ක්‍රිප්ටෝග්‍රාෆි (RSA, ECC) බිඳ දැමීමට හැකි වන Q‑Day දිනය ඉදිරියට පැමිණෙයි. 2026 අප්‍රේල් මාසයේ Google සහ Oratomic සමාගම් විසින් කළ පර්යේෂණ breakthroughs මත Cloudflare තම පෝස්ට්‑ක්වන්ටම් ආරක්ෂාව 2029 දක්වා ඉදිරියට ගෙන යාමට ඉදිරිපත් කර ඇත. NIST 2024 වසරේදී පවසා තිබුණේ, RSA සහ ECC 2030 වන විට අහෝසි කළ යුතු, 2035 වන විට භාවිතයෙන් තොරවිය යුතු බවයි. මේ නිසා, ලොව පුරා ආරක්ෂක ක්ෂේත්‍රය මේ වෙනසට සූදානම් වෙමින් පවතී.

Cloudflare පවසයි, මේ මොහොතේ ඔවුන්ගේ ජාලයට පිවිසෙන බ්‍රවුසර ගමන් 2/3 කට වැඩි ප්‍රතිශතයක් පෝස්ට්‑ක්වන්ටම් සයිප්‍රේෂණයෙන් ආරක්ෂා කර ඇත. Cloudflare One SASE වේදිකාව TLS, MASQUE, IPsec වැනි ප්‍රධාන ප්‍රෝටෝකෝල වල පෝස්ට්‑ක්වන්ටම් සයිප්‍රේෂණය සපයයි. 2029 දක්වා සම්පූර්ණ පෝස්ට්‑ක්වන්ටම් ආරක්ෂාව ලබා ගැනීමට ඔවුන් දැන් පෝස්ට්‑ක්වන්ටම් සත්‍යාපනයත් ආරම්භ කර ඇත.

ශ්‍රී ලංකාවට ඇති වැදගත්කම

ඇමෙරිකානු රජයේ මෙම නියෝගය ශ්‍රී ලංකාවේ තාක්ෂණික පරිසරයට අලුත් අවස්ථා ගෙන එයි.

• ඉගෙනුම් පද්ධති: ශ්‍රී ලංකාවේ විශ්වවිද්‍යාලවල පෝස්ට්‑ක්වන්ටම් ක්‍රිප්ටෝග්‍රාෆි පාඨමාලා රැගෙන යාමට, නව පර්යේෂණ පදනම් කර ගැනීමට හැකියාව ලැබේ.
• ඩිවෙලොපර් කණ්ඩායම්: සොෆ්ට්වෙයා සමාගම්ට නව API, SDK සහ FIPS‑අනුකූල ලයිබ්‍රරීන් භාවිතා කරමින් ආරක්ෂිත නිෂ්පාදන නිර්මාණය කිරීමේ අවස්ථාව ලැබේ.
• ව්‍යාපාරික වාසි: පෝස්ට්‑ක්වන්ටම් ආරක්ෂාව අනුගමනය කරන ආයතන, ජාත්‍යන්තර ගනුදෙනු, දත්ත ආරක්ෂණ සහිත සේවා ලබා ගැනීමට වඩාත් විශ්වාසනීය වේ.
• රජයේ සැලසුම්: ශ්‍රී ලංකා රජයේ ICT නියෝගවලට පෝස්ට්‑ක්වන්ටම් FIPS අනුකූලව යාවත්කාලීන කිරීම, රජයේ දත්ත රැකගැනීමට සහ විදෙස් ආයතන සමඟ සම්බන්ධතා සඳහා වැදගත් වේ.

මෙම ගමනේදී, ශ්‍රී ලංකාවේ ස්ථානීය සයිබර් ආරක්ෂක සමාජය, ආරම්භක ව්‍යාපාර, සහ අධ්‍යාපන ආයතන එක්ව ක්‍රියා කරන්නේ නම්, ලෝක මට්ටමේ තාක්ෂණික තරඟකාරිත්වයට සමීපවීමට ඉඩක් ලැබේ.

අවසානයේ, ඇමරිකානු රජයේ පෝස්ට්‑ක්වන්ටම් නියෝගය ලෝකයේ සයිබර් ආරක්ෂාව අලුත් මට්ටමකට ගෙන යන පියවරක්. ශ්‍රී ලංකාවටත් මේ වෙනසට සූදානම් වීම, තාක්ෂණික ඉදිරිපත්කිරීම, හා ආර්ථික වර්ධනය සඳහා මහත් අවස්ථාවක් වනු ඇත.