මම Windows පෞද්ගලිකත්ව පිළිබඳ ලිපි ගොඩක් කියවා, සියලු සෙට්ටින්ස් හදලා, අඩුම තරඟයක් ඇති බව හිතලා ඉන්නව. ඒත් GDID නාමය මගේ ළඟට වැටෙලා, ඒක සොයා බැලුවේ මොනවාද කියලා හිතලා, මගේ සිතුවිල්ල පූර්ණයෙන්ම වැරදි බවක් හඳුනා ගත්තා.
Windows හි GDID කියන්නේ මොකක්ද?
GDID කියන්නෙ "Global Device Identifier" කියන වචනයේ සංකේතයක්, නමුත් Microsoft ඒක පිළිබඳ පැහැදිලි ලේඛනයක් දෙනවා නැහැ. ඇත්තටම Windows එකේ එකම අංකයක් නැතුව, බොහෝ හැඳුනුම් මැදිරි (identity mechanisms) එකට එකතු කරලා පද්ධතියක් ගොඩනැගී තිබෙනවා. ඒකෙන් අදහස් කරන්නේ, ඔබේ පරිගණකය හෝ Windows ස්ථාපනය කවදා හෝ නැවත හඳුනාගත හැකි බවයි.
පද්ධතියේ මූලික කොටස්
Windows තුල තිබෙන ප්රධාන හැඳුනුම් මැදිරි කිහිපයක් මෙන්න:
- Advertising ID – පරිශීලක ගොනුවකට සම්බන්ධ කරලා, යෙදුම් වෙතින් පෞද්ගලිකරණ දැන්වීම් සඳහා භාවිතා කරයි. පෞද්ගලිකත්ව සැකසුම් වලින් එය අක්රිය කළ හැක, නමුත් ඒක අක්රිය කිරීම තවත් ලොකු පද්ධතියේ දොරවල් වසා නොදෙයි.
- Telemetry (Diagnostics) – පද්ධතියේ දෝෂ සහ කාර්ය සාධන තොරතුරු Microsoft සර්වර් වෙත යවනවා. මෙය මූලික, අඩු, හෝ සම්පූර්ණ ලෙස සකස් කළ හැක, නමුත් පූර්ණයෙන්ම අහෝසි කළ නොහැක.
- Device ID / Machine GUID – Windows ස්ථාපනයේදී නිර්මාණය වන අංකයක්, බොහෝ වෙළඳපල සේවාවන්ට පරිගණකය හඳුනාගැනීමට භාවිතා වේ.
- Microsoft Account – ලොග්‑ඉන් වීමේදී, ඔබේ ගිණුම සමඟ සම්බන්ධ කර ගන්නා විවිධ තොරතුරු (උදා: OneDrive, Xbox Live) එකට එකතු වේ.
මෙම හැඳුනුම් එකක් එකට සම්බන්ධ වීමෙන් "linkability" කියන තත්ත්වය උදෙසා, ඔබේ පරිගණකයේ සිදුවන සිදුවීම් (උදා: නෙට්වර්ක්, යෙදුම් ස්ථාපනය, ගැටලු) එකට එකතු කර, ඔබේ පිරිසට සවිස්තරාත්මක පින්තූරයක් ගොඩනැගේ.
ශ්රී ලංකාවට ඇති වැදගත්කම
ශ්රී ලංකාවේ තාක්ෂණික ශිෂ්යයන්, සංවර්ධකයන් සහ ව්යාපාරිකයන් සඳහා මේ තොරතුරු වැදගත්ය:
- පෞද්ගලිකත්වය රැක ගැනීමට, Windows සැකසුම් වලට වඩා ගැඹුරු පිරික්සුමක් අවශ්ය බව අවබෝධ වීම.
- දෙපාර්ශවික ආරක්ෂාව (cyber‑security) ක්ෂේත්රයේ, linkability අවදානම් හඳුනාගෙන, නිවැරදි මාර්ගෝපදේශයන් සැකසීම.
- දේශීය යෙදුම් සංවර්ධකයන්ට, Windows පද්ධතියේ හැඳුනුම් පද්ධතිය කෙලෙස ක්රියා කරනදැයි හඳුනා ගනිමින්, පෞද්ගලිකත්ව‑හිතකාමී යෙදුම් නිර්මාණය කළ හැකිය.
- ව්යාපාරිකයන්ට, පාරිභෝගික දත්ත රැස් කිරීමේ නීති (GDPR, Personal Data Protection Act) සමඟ අනුකූලව ක්රියා කර ගැනීමට මාර්ගෝපදේශයක්.
ඒ නිසා, Windows පද්ධතියේ පෞද්ගලිකත්ව සැකසුම් පමණක් නොව, ඒකේ සමස්ත හැඳුනුම් පද්ධතිය ගැන දැනගැනීම, දේශීය තාක්ෂණික පරිසරය තරඟශීලී හා ආරක්ෂිත කරයි.
අවසානයේ, Windows එකේ “GDID” කියන එකම අංකයක් නොව, බොහෝ පද්ධති එකට එකතු වූ “identity stack” එකක් බව තේරුම් ගත යුතුය. ඒක ගැන අවධානයෙන් සිටීම, ඔබේ පරිගණකය පෞද්ගලිකත්වය රැක ගැනීමට හොඳම පියවරයි.
