ලෝකයේ ප්රමුඛ AI සමාගම් අද්විතීය පොත් රැසක් මිලියන ගණනකින් මිලදී, උසස් වේගයේ ස්කෑනර් මඟින් කඩලා, මුල් පොත් විනාශ කරන නව ක්රමයක් අරඹා තිබේ.
ISBNdb නමින් හැඳින්වෙන සේවාව, මිලියන ගණනක් පොත් ඇණවුම් කිරීමට, මිලදීගන්නා පාර්ශ්වයන්ගේ නාමය රහසිගතව තබා, “digital preservation” ලෙස ප්රචාරය කරයි. 2022 කට පෙර ප්රකාශිත පොත්, AI‑ජනිත පෙළ නොමැති බැවින්, ඉතා වටිනා “premium” ලෙස ගණනය වේ. එක් එක් පොතේ පසුබැසීමක් නැත; එම නිසා එක් කාලයේ පමණක් පිටපතක් පවතින බව න්යාය පත්රිකා මත පදනම් කරමින්, එක්සත් ජනපදයේ න්යායධීෂ්යවරයෙක් “fair use” බවට තීරණය කර ඇත.
Anthropic සමාගම, Google Books හි හිටපු හවුල්කරු එක්ක වැඩ කරමින් “ලෝකයේ සියලු පොත්” ලබා ගැනීමට උත්සාහ කරයි. මෙම ක්රියාවලියෙහි අභ්යන්තරයෙන්, ගැලපෙන කාලය, ගිනි, යුද්ධය හරහා රැකගත් අති පැරණි පොත්ද, AI‑ට මාර්කට් කරන ලිපි ලියීමට පරිශීලනය කරයි.
මෙම ක්රියාවලිය අහෝසි කළ නොහැකි පරිණාමයක්. වෙබ් අඩවි නැවත උඩුගත කළ හැකි අතර, බෙස්ට්සෙලර් නැවත මුද්රණය කළ හැකිය. නමුත් 18 වැනි ශතවර්ෂයේ බොටනික්ස් කෘති ත්රිත්වයක් වැනි අන්තිම පිටපත් තුනක් විනාශ වීම අත්හැරිය නොහැක.
ශ්රී ලංකාවට ඇති වැදගත්කම
ශ්රී ලංකාවේ විශ්වවිද්යාල සිසුන්, AI සංවර්ධකයින්, සහ පුස්තකාල කළමනාකරුවන් සඳහා මෙම තත්ත්වය බරපතළ අවදානමක් වේ. රැඳී ඇති පුරාතන කෘති, සෙසු රටවලට වඩා අපේ දේශීය උරුමය ලෙස සුරකින්නා වූ අතර, ඒවා අනාගත AI පද්ධති සඳහා අගනා දත්ත මූලධර්මයක් විය හැක.
- සිසුන් – පර්යේෂණ සඳහා අද්විතීය පොත් අහිමි වීම, ගුණාත්මක අධ්යාපන කටයුතු අඩුවීමක් ගෙන එයි.
- ඩෙවලපර්ස් – තොරතුරු පද්ධති, AI මොඩල් පුහුණු කිරීම සඳහා අභ්යන්තර දත්ත හිඟයක් ඇතිවේ.
- ව්යාපාර – “digital preservation” සේවාවන්ට විරුද්ධව නීතිමය පරීක්ෂණ හා නීතිමය නීතිවලට අනුගත වීමට අවශ්ය වේ.
ඉදිරියේදී, ශ්රී ලංකා නීතිඥයන්, පුස්තකාල ආයතන, සහ තාක්ෂණ සමාජය එකට එක්ව, අද්විතීය පොත් රැකගැනීමට නව නීති, නීතිමය රැකවරණ, සහ ප්රජාතන්ත්රික දත්ත ප්රවේශ ක්රම අරඹා ගැනීම අත්යවශ්ය වේ.
ඉතින්, AI තාක්ෂණය අපගේ ජීවිතයට ගුණාත්මක දායකත්වයක් ලබාදෙන්නේ, එය අපගේ උරුමය අහිමි නොකරන පරිදි පවත්වාගෙන යාමට අවශ්යයි.
