ඇන්කරා, තුර්කියේ නේටෝ ශීර්ෂාංශය 2024 වසරේ අතිශය උණුසුම් මැදුරක් වුණා. ඇමෙරිකා ජනාධිපති ට්රම්ප් පැමිණි පසු, සාමාන්ය සාකච්ඡා ඉස්සරහට පෙනෙන අමුතු ගැටලු, නීතිමය අඩුපාඩු සහ අධිකාරි මතකයන් ගැලපෙන්නට බැරි වුණා. ඒ අතර, කැනඩා රජය නේටෝ සාමාජිකයන්ගේ ආරක්ෂක බර අඩුකර ගැනීමට අධික වශයෙන් ඉදිරිපත් වුණා.
ශීර්ෂාංශයේ ප්රධාන අරමුණ රුසියාවට එරෙහිව යුක්රේනයේ ආධාරය පෙන්වීමත්, යුරෝපීය රටවල් තම ආරක්ෂක වැය වැඩි කරන බව පෙන්වීමත් වුණා. එය නේටෝ 2025 හේග් රැස්වීමේ ගිවිසුමට අනුව, අමෙරිකා ඉදිරියට යුරෝපයේ සම්බන්ධතාවය තවත් තදබල කිරීමේ පදනමක්. නමුත් ට්රම්ප් පැමිණීමෙන් පසු, ඔහු ග්රීන්ලන්ඩ් ඉල්ලීම, ස්පාඤ්ඤය සමඟ වෙළඳ නීති බොයිකෝට් කිරීම, ඉරානයට යුද්ධයක් ප්රකාශ කිරීම වැනි අලූත්ම ඉල්ලීම් ගෙන එන ලදී.
ශීර්ෂාංශය අවසන් වූ පසු, නේටෝ සාමාජික රටවල් ලිපියකින් "අර්ට්කල් 5" යටතේ එකිනෙකට ආරක්ෂාවක් ලබා දීමට "අදෘශ්ය" වගකීමක් පළ කළා. එයට අමතරව, කැනඩා සහ යුරෝපීය රටවල් පසුගිය වසරේ ආරක්ෂක වැය US$139 බිලියනයක් වැඩි කර තිබෙන බවත්, යුක්රේනයට "අඛණ්ඩ සහය" ලබා දෙන බවත් ප්රකාශ කළා. මේ සියල්ල ට්රම්ප්ගේ අමනාප ප්රකාශයන්ට පසු, නේටෝ අභ්යන්තරව ඇති බර අඩු කර ගැනීමට කැනඩාගේ උත්සාහයක් ලෙස සැලකේ.
ශ්රී ලංකාවට ඇති වැදගත්කම
කැනඩා වැනි රටක් ආරක්ෂක තාක්ෂණය, සයිබර් ආරක්ෂාව සහ AI-මූලික විශ්ලේෂණයන්හි නව ව්යාපාරික අවස්ථා සොයා ගනී නම්, ශ්රී ලංකාවේ තාක්ෂණය උගන්වන විශ්වවිද්යාල ශිෂ්යයන්ට, දේශීය ආරක්ෂක ආයතනවලට සහ පෞද්ගලික සමාගම්වලට නව සම්බන්ධතා, පුහුණු වැඩසටහන් සහ රැකියා අවස්ථා ලැබෙනු ඇත.
- ඉංජිනේරුවන් – නේටෝ ප්රොජෙක්ට්වලට අදාළ සීමා-වෙනත් තාක්ෂණයන් (drone, radar, cyber‑defence) පිළිබඳ ප්රායෝගික පළපුරුද්දක් ලබා ගත හැක.
- ඩිවෙලපර්ස් – AI, cloud හා API‑වලින් ආරක්ෂක පද්ධති ඉදිරිපත් කිරීමේ අවශ්යතාවය ඉහළ යයි. මේ නිසා ශ්රී ලංකාවේ සොෆ්ට්වෙයා සමාගම්ට විදේශීය කොන්ත්රාත්තුවලට ඇතුළු වීමට පදනම සකස් වේ.
- ව්යාපාරිකයින් – කැනඩා-ඇමෙරිකා-යුරෝපීය ආරක්ෂක වෙළඳපලේ නව සපයන්නා ලෙස ශ්රී ලංකා ආරක්ෂක තාක්ෂණික සමාගම්ට කඩිනම් පිවිසුමක් ලැබේ.
ඉතින්, නේටෝ ශීර්ෂාංශයේ පෙනුම පසුබැසීමත්, අමෙරිකාගේ නව ප්රතිපත්තියත්, කැනඩාගේ වැඩි වැය ප්රතිඥාවත්, අපේ දේශීය තාක්ෂණික පරිසරයට නව අවස්ථා ගෙන එනවා.
කැනඩාගේ මේ නව භූමිකාව, පශ්චාත්‑ඇමරිකා ලෝකයේ බලවත්වන ආකාරය පෙනුමට පත් කරයි. එමඟින්, ආරක්ෂක, සයිබර් හා AI‑කේන්ද්රිත ව්යාපාරික පදනමක් ගොඩනැගීමට අපට හැකියාව ලැබේ.
