අමෙරිකා එක්සත් ජනපද ජාතික අකඩමි විද්යාව (NAS) විසින් නව වාර්තාවක් නිකුත් කර ඇත. එය පෙන්වන්නේ, උෂ්ණත්වය, වැසි, වියළි කාලය වැනි අතිශය කාලගුණ සිදුවීම් ගතකාලයේ වඩාත් වැඩි සංඛ්යාවකින් සිදුවීමට ග්රීන්හවුස් ගෑස් වලින් ඇති කරුණු බලපාන බවයි. මේ වාර්තාවේ පළවෙනි වරට, විද්යාත්මක අනුබල (attribution) ක්රමය පසුගිය දශකයකට වඩා විශ්වාසනීය බව තහවුරු කරයි.
අනුබල විද්යාව යනු, කාලගුණ සිදුවීමක් සිදුවීමට අවශ්ය වායුගෝලීය තත්ත්වයන් සොයා, එම තත්ත්වයන් පසුගත කාලගුණ ආදර්ශන තුළ කොපමණ වාරයක් සිදුවුණාදැයි සැලකීමයි. මෙහිදී, මිනිස් සමාජයේ ගෑස් නිකුත් කිරීමක් නොමැති තත්ත්වයක් සහ වත්මන් තත්ත්වය අතර වෙනස ගණනය කර, එම වෙනස කාලගුණයට කොපමණ බලපෑම් ඇති කරයි කියා මැනේ.
NAS වාර්තාවේ සඳහන් කරන්නේ, නව පරීක්ෂණ, වැඩි දියුණු සංඛ්යාත්මක හා යන්ත්ර-ඉගෙනීමේ තාක්ෂණයන්, සහ විශාල දත්ත සමුදායන් නිසා, ඉතා හොඳ මූලිකතා ඇති වී ඇති බවයි. එමගින් උෂ්ණත්ව සහ වැසි අධිකත්වයන් වැනි සිදුවීම් පිළිබඳ අනුබලය තවත් නිරවද්යව කළ හැකි වී ඇත.
එහෙත්, වාර්තාවේ සලකුණු කර ඇති සීමා කිහිපයක්ද ඇත. පරණ කාලගුණ නිරීක්ෂණ දත්ත අඩුවීම, විශේෂයෙන් දකුණු ගෝලයෙහි, සහ මොඩලයන්ගේ විභාග ප්රමාණය (50‑100 km) කුඩා පරිමාණ තදබල වැසි, සුළං, පඩි තදබල වැනි සිදුවීම් හඳුනා ගැනීමට අඩු බවයි. ඒ නිසා, වනාන්තර ගිනි, තද වැසි, හෝ තද පවතින සුළං වැනි සිදුවීම් ගැන විශ්වාසය තවමත් අඩුයි.
ශ්රී ලංකාවට ඇති වැදගත්කම
ශ්රී ලංකාවේ පවතින කෘෂි, වාණිජ හා පාරිසරික ව්යාපාර සඳහා මෙම පර්යේෂණ ප්රගතිය වැදගත් වේ. කාලගුණ අනුබලය තවත් නිරවද්යව තේරුම් ගැනීමෙන්, රේඩ් හේට් පද්ධති, නිකුත් කළ යුතු නීති, සහ ග්රාමීය ජල පද්ධති සැලසුම් යනාදිය අලුත් කරගත හැක. එමෙන්ම, සිදුවීම් ප්රතිඵලයන් (උදා: ගංවතුර හා වැසි) ගණනය කර, පරිසර ආරක්ෂණය සහ වාණිජ ව්යාපාරයේ අවදානම් කළමනාකරණය වඩා හොඳින් සැලසුම් කළ හැක.
- කෘෂි: වියළි කාලයන්ගේ අවදානම ඉහළ යාම නිසා, පෝෂණ වගා සැලසුම් වෙනස් කළ හැක.
- ආර්ථික: වැසි පිරිවැය සහ ගංගා පිරිසිදු කිරීමේ පද්ධති අලුත් කරගැනීමට නව දත්ත උපකාරී වේ.
- අපදාන කළමනාකරණය: අධික වැසි හෝ සුළංවීර්යයන්ට පෙර සූදානම් වීමට නීතිමය පදනම ශක්තිමත් වේ.
එමෙන්ම, ග්රීන්හවුස් ගෑස් නිකුත් කිරීමේ වගකීම් පිළිබඳ නීතිමය පියවරවලට මේ වාර්තාව අධාරයක් වේ. එය ශ්රී ලංකාවේ පාරිසරික නීතිකරණයට අලුත් මාර්ගයක් විවර කරයි.
අවසන් වශයෙන්, කාලගුණ අනුබල විද්යාව දැන් සාමාන්ය විද්යාවක් බවට පත්ව ඇත. එය පර්යේෂකයන්ට පසුගිය දශකයේ සංග්රහ කළ දැනුම නව ප්රශ්නවලට යොදා ගැනීමට ඉඩ සලසයි. අනාගතයේදී, තවත් නවීන මොඩලයන්, දත්ත සංග්රහ, සහ පාරිසරික තත්ත්වයන් පිළිබඳ විශ්ලේෂණය වැඩි දියුණු වීම අපේක්ෂා කරමු.
