ලෝකය පුරා පවතින බොහෝ සාර්ථක ව්යාපාර, බැංකු, ගුවන් සේවා සහ සෞඛ්ය පද්ධති සියලුම open source කොඩ් එකකට පදනම්ව ඉදිරිපත් වේ. මේක තේරුම් ගැනීමට, නවතම ගවේෂණයක් කියනවා – වාණිජ කේත 96% ක් විවෘත කොඩ් එකක් අඩංගු බවයි.
ඉදිරිපත් කරන ලද සංඛ්යාලේඛන අනුව, සාමාන්ය යෙදුමක 77% කේතය open source ලයිබ්රරී වලින් යුක්තයි. එමෙන්ම, ගෝලීය වලාකුළු සේවා (AWS, Google Cloud, Azure) වල 70%‑90% ක් Linux සහ වෙනත් විවෘත මෙවලම් මත පදනම්ව ක්රියා කරයි. මේ සියල්ලම තේරුම් ගත යුතුයි – වාණිජ මෘදුකාංග සැබැවින්ම තනිමට්ටමේ හිමිකරු නොව, විශාල සමාජයක් සපයන පදනමකින් ගොඩනැගී ඇත.
Harvard Business School කළ ගැඹුරු පර්යේෂණයක් පෙන්වයි, විවෘත කේතය අහවර වුවහොත්, ලෝක ආර්ථිකයට US$8.8 ට්රිලියන් පමණ අහිමි වීමට සිදුවේ. එය වත්මන් IT අයවැය 3.5 ගුණයකට වැඩි විය හැකි පරිමාණයකි. එමෙන්ම, එම මුළු වටිනාකම 96%ක් පමණක් ලෝකයේ 5% ක සංවර්ධකයන් විසින් නඩත්තු කරයි. මේ නිසා, කේත injection හෝ සංවර්ධක හිඟය වැනි අවදානම් ඉතා ඉහළ වේ.
ශ්රී ලංකාවට ඇති වැදගත්කම
ශ්රී ලංකාවේ තාක්ෂණික පරිසරය මේ ගැඹුරු නිරීක්ෂණයෙන් බොහෝ දේ ඉගෙන ගත හැකිය. අපගේ ඩිජිටල් පරිපාලන, බැංකු සේවා, ව්යාපාරික පද්ධති සියල්ලම විවෘත කොඩ් එකට අතුරුදන් වීමේ අවදානමට ලක් වේ.
- විකසකයින් – විවෘත ලයිබ්රරී භාවිතයෙන් ඉගෙන ගැනීම, නව නිර්මාණ සහ අත්දැකීම් රැස් කිරීම ඉතා පහසු වේ.
- සිසුන් – පාඨමාලා, වැඩමුළු, ප්රායෝගික ව්යාපෘති තුළ open source භාවිතය ඔවුන්ගේ කුසලතා වර්ධනය කරයි.
- ව්යාපාර – කේතය නැවත ලිවීමට වැය වන කාලය හා වියදම අඩු කර, වාණිජ ප්රතිපත්තියක් වේගවත් කරයි.
ඒ නිසා, ශ්රී ලංකාවේ රජය සහ පුද්ගලික ආයතන SBOM (Software Bill of Materials) වැනි නීතිමය පරීක්ෂණ ක්රම හඳුන්වා දී, විවෘත පද්ධති ආරක්ෂාව වැඩිදියුණු කිරීමේ වැඩපිළිවෙළක් ගත යුතුයි.
අවසානයේ, විවෘත කේතය ලෝකය පුරා අත්යවශ්ය ආධාරයක් වන අතර, එය නඩත්තු කරන අය ඉතා අඩුය. අපිත් මේ අවස්ථාවෙන් ඉගෙන ගනිමින්, තාක්ෂණික ආරක්ෂාව සහ නවෝත්පාදන ගුණාත්මකභාවය වැඩිදියුණු කරගනිමු.
