අපගේ AI පර්යේෂණ කණ්ඩායම අද උදේ "status" කියලා සරල වචනයක් ටයිප් කරලා, කෙටි පිළිතුරක් ලැබෙයි කියලා සිතලා. ඒ වෙනුවට ලැබුණේ රග් (RAG) ද්රව්යයක්, ලක්ෂ ගණනක චංක්, හා පෝර්ට් ක්රියාකාරකම් සම්බන්ධ දත්ත කට්ටලයක්. පසුගිය රාත්රියේ නවීකරණය කරපු පෝර්ට් ක්රියාකාරකම් සෙට් එකේ 78,880 පේළි, 29 පෝර්ට්, 2019‑2026 කාලය ඇතුළත, 11 නාරේටීව් චංක් ඇතුළත් වුණා.
එම දත්ත සෙට් දෙක – DHS Subnational සහ IATI Nigeria – HDX (Humanitarian Data Exchange) වෙතින් "Other" ලයිසන් යටතේ ලැයිස්තුගත වුණා. ඒවා 2026‑06‑20 දින data/forecasts/hdx/ ෆෝල්ඩරයේ බාගත කරලා ඉදිරි ක්රියාමාර්ගයක් බලා හිටියා. නමුත් HDX API එකේ license_other ක්ෂේත්රයේ සැඟවුණු ලයිසන් පත්රය පරීක්ෂා කරන විට, DHS සදහා CC‑BY‑NoDerivatives 4.0 ලයිසන් එකක්, IATI සදහා “publisher‑dependent” ලයිසන් එකක් හමු වුණා.
CC‑BY‑NoDerivatives 4.0 යනු, වෙනස්කම් (derivatives) සදහා අවසර නොදෙන ලයිසන් එක. එය අපගේ LLM (Large Language Model) මගින් දත්ත සාරාංශයක් නිර්මාණය කිරීමේදී නීතිමය ගැටළුවක් උදා කරයි. IATI ලයිසන් එකත් එක්ක, එක් එක් ක්රියාකාරකමට වෙන වෙනම CC හෝ non‑CC නියමයන් තිබෙන නිසා, JSONL ගොනුවේ ඒවා පරීක්ෂා කරගැනීම අසීරුය. මේ හේතුවෙන් දෙදෙනාම “firewalled” (අවහිර) තත්ත්වයට පත් වුණා.
ඊළඟට, සම්පූර්ණයෙන්ම “government website” එකක් ලෙස සැලකූ IMF PortWatch දත්ත සම්බන්ධයෙන්ත් පරීක්ෂණයක් සිදු කළා. HDX API එකේ license_other ක්ෂේත්රය තුළ https://www.imf.org/en/about/copyright-and-terms යන URL එකක් පමණක් තිබුණා. Wayback Machine එකෙන් පරීක්ෂා කළ විට, IMF 2024‑10‑11 සිට තමම “Data Terms” නියම කර ඇතැයි පෙනුනේ. එම නියමයන් අනුව, අනුග්රහය සහ අඛණ්ඩතාවය රැකගෙන, දත්ත බාගත, පිටපත්, වෙනස්කම්, ප්රකාශන, සහ බෙදාහැරීමේ අයිතිය ලබා දී ඇත. නමුත් වාණිජ භාවිතය සඳහා ඉල්ලීම් යොමු කිරීමේ අවශ්යතාවයක් සඳහන් කර ඇති නිසා, නීතිමය අර්ථය තරමක් අස්ථානගතයි.
ශ්රී ලංකාවට ඇති වැදගත්කම
ලයිසන් ගැටළුවක් නිරූපණය කිරීමේදී, ශ්රී ලංකාවේ AI සංවර්ධකයින්, දත්ත විශ්ලේෂකයින්, හා ව්යාපාරිකයින්ට පහත ප්රතිලාභ ලැබේ:
- දත්ත භාවිතයේ නීතිමය ආරක්ෂාව: ලයිසන් තත්වය පැහැදිළි වීමෙන්, පසුගිය වරදක් හෝ නීතිමය නඩුවක් වලක්වාගත හැක.
- ඉගෙනුම් හා පර්යේෂණයේ විශ්වාසනීයභාවය: නිවැරදි ලයිසන් මත පදනම් වූ දත්ත මූලාශ්රය, විශ්ව විද්යාල සහ තාක්ෂණික පාඨමාලාවන්ට විශ්වාසනීය උදව් වේ.
- ව්යාපාරික නවෝත්පාදන: නීතිමය අවසරයන් ඇති දත්ත සමඟ, AI‑චැට්බොට්, මාර්කට් විශ්ලේෂණ, හා තොරතුරු සේවා වැනි නව නිෂ්පාදන ඉක්මනින් ගොඩනැගිය හැක.
ඒ නිසා, දත්ත ලයිසන් පරීක්ෂා කිරීමේ ක්රමවේදය සවිබලවන්ත කරගැනීම, ශ්රී ලංකාවේ තාක්ෂණික පරිසරය වඩාත් ප්රගතිමත් කරයි.
අවසන් වශයෙන්, ලයිසන් ගැටළුවක් හඳුනා ගැනීම, අපේ පද්ධතියේ ගුණාත්මකභාවය වැඩිදියුණු කරයි. නීතිමය අභියෝග හරහා පසු නොහැර, සැලකිලිමත් පරීක්ෂාවක් කරගෙන යනවාම, තොරතුරු තාක්ෂණයේ සාර්ථකත්වයට මූලික ය.
