OpenAI විසින් ජූලි 23, 2026 දින ChatGPT හි සෞඛ්ය දත්ත ඒකාබද්ධ කිරීමේ සැලැස්ම ප්රකාශ කළ පසු, එම දත්ත රදවා ගැනීමේ (revocation) ක්රියාකාරකම් සම්බන්ධයෙන් තාක්ෂණික අවධානයක් වැඩිවිය. ප්රතිකාරයක් ලෙස, සම්බන්ධතා අයිතිය (grant) අවලංගු කරන ලද පසු, පරණ epoch එකකින් (epoch 7) ආපසු පැමිණෙන import පණිවුඩයක් පද්ධතියේ අසමත්ත්වයක් උදා කරයි.
උදාහරණයක් ලෙස, connector grant එක epoch 8 දී අවලංගු කරන ලදී. එය මත පදනම්ව primary store එකේ පිටපත මකා දමයි. නමුත්, epoch 7 යටතේ නිර්මාණය වූ import පණිවුඩයක් ප්රතිකාරය පසු විලාම්බයෙන් (delay) පැමිණේ. එම පණිවුඩය cache එකට derived card එකක් ලෙස ලියයි. මෙහිදී සියලුම කොම්පෝනන්ට් “වැඩ” කර තිබුණද, පද්ධතිය revoked දත්තය සම්පූර්ණයෙන් ඉවත් කිරීමට නොහැකි විය.
මෙම ගැටළුව විසඳීමට “broadcast best‑effort” වැනි සරල ප්රචාරණයක් ප්රමාණවත් නොවේ. ඒ වෙනුවට, revocation සඳහා නිශ්චිත ප්රොටොකෝලයක් අවශ්යයි. එම ප්රොටොකෝලය අඩංගු වන්නේ:
- ඉදිරිපත් කරන ලද event‑delivery එකක් අවම වශයෙන් එක් වරක් පවා ලැබේ (at‑least‑once).
- සෑම කොම්පෝනන්ට්ම තමන්ගේ ඉහළම epoch අගය සුරකින්න.
- epoch කුඩා වුනු event ගත කරනු නොලැබේ, එමෙන්ම සම සමාන epoch ඉදිරියට idempotent ලෙස සැලකේ.
- tombstone (මැරුණු සලකුණ) පරණ වැඩේන් වළක්වා ගැනීමට, සම්භාව්ය ප්රමාදය ඉක්මවා ගිය පසුත් රඳා පවතී.
- සෑම කොම්පෝනන්ට්ම revocation epoch එක පිළිබඳ acknowledgment (ACK) ලබා දී, coordinator එක සියලු ACK එකතු කර “COMPLETE” ලෙස සලකුණු කරයි.
මෙම ක්රමය safety (පරණ දත්ත නැවත පෙනීම නොවීම) සහ liveness (අවසානයේ සියලු කොම්පෝනන්ට් revocation එක පිළිගැනීම) දෙකම තහවුරු කරයි. safety‑වලින් පසු liveness නැතිනම්, දත්ත රහස්යතා උල්ලංඝනය විය හැක. liveness‑වලින් පසු safety නැතිනම්, පද්ධතියේ අසම්පූර්ණතාවයක් ඉතිරි වෙයි.
ශ්රී ලංකාවට ඇති වැදගත්කම
ශ්රී ලංකාවේ තාක්ෂණික ආයතන, විශ්වවිද්යාල සිසුන්, හා ස්ථාපිත ව්යාපාර සඳහා මෙම ප්රොටොකෝලයේ වැදගත්කම විශාලය.
- ඉදිරිපත් කරන AI‑සෞඛ්ය ඇප්ලිකේෂන් – OpenAI වැනි විශාල සමාගම්ගේ health‑data API භාවිතා කරන විකසකයන්ට, දත්ත රදවා ගැනීමේ නියමිත ක්රියාකාරකම් ගැලපෙන පරිදි සැලසුම් කිරීමට ඉඩ සලසයි.
- ඉගෙනුම් හා පර්යේෂණ – විශ්වවිද්යාල සිසුන්ට distributed systems, eventual consistency, සහ data‑privacy වැනි සංකල්පයන් ප්රායෝගික උදාහරණයක් ලෙස අධ්යයනය කළ හැක.
- ව්යාපාරික අනුකූලතාව – ශ්රී ලංකාවේ රජයේ නීති (උදා. Personal Data Protection Act) සමඟ අනුකූලව, revocation protocol එකක් ක්රියාත්මක කිරීමෙන් නීතිමය අවදානම අඩු වේ.
- කාර්ය සාධනයේ විශ්වාසය – පාරිභෝගිකයන්ගේ සෞඛ්ය දත්ත නිවැරදිව මකා දැමීමේ හැකියාව, AI‑driven සේවා පිළිබඳ විශ්වාසය වැඩි කරයි.
ඉදිරියට, OpenAI වැනි සමාගම් මෙම ප්රොටොකෝලය විස්තීර්ණ කරමින්, අන්තර්ජාලයේ දත්ත රදවා ගැනීමේ ප්රමිති සම්මතයක් ගොඩනඟා ගැනීමට නියමිතය. ශ්රී ලංකාවේ තාක්ෂණික ක්ෂේත්රය මේ අලුත් පියවරෙන් ප්රයෝජන ගත හැකි පරිසරයක් සකස් කරයි.
සාරාංශයෙන්, සෞඛ්ය දත්ත රදවා ගැනීමේ නව ප්රොටොකෝලය AI‑අපේක්ෂිත සේවා වල ආරක්ෂාව, නීති අනුකූලතාව, සහ පාරිභෝගික විශ්වාසය ඉහළ නැංවීමට මූලික පියවරක් බව තහවුරු වේ.
