ඉතාලියේ අන්තර්ජාල සේවා සැපයුම්කරුවන් (ISPs) කිහිපයක්, 2026 පෙබරවාරි මාසයේම, ප්රজনන සෞඛ්ය තොරතුරු සපයන Women on Web (WoW) සහ Women Help Women (WHW) වෙබ්අඩවිවලට DNS මට්ටමේ නිරෝධායන ක්රියාමාර්ග ගත්තා.
OONI (Open Observatory of Network Interference) විසින් පරීක්ෂා කරගත් ප්රතිඵල අනුව, Fastweb, Vodafone Italia, EOLO, Sky Italia, Iliad/Scaleway, INTRED සහ WIND TRE වැනි ඉතාලි ISP 6කින් මෙම බ්ලොක් කිරීම සිදු වුණා. බ්ලොක් කිරීමේ ආකාරය වර්ග 3ක්: බොගොන් IP (127.0.0.1) පිළිතුර, NXDOMAIN (ඩොමේන් පවතින්නේ නැත) පිළිතුර, සහ බ්ලොක් පිටු වෙත රීඩිරෙක්ට් කිරීම.
බොගොන් IP පිළිතුර ලබාදුන් අය Fastweb සහ Iliad/Scaleway වන අතර, INTRED විසින් Women on Web සඳහාද ඒකම පෙනෙන්න. මෙහිදී DNS ඉල්ලීමේ ප්රතිඵලයක් ලෙස පරිගණකය හුදකලා IP එකකට යොමු කරයි, එමඟින් අඩවිය ප්රවේශ වීමට නොහැකි වේ.
NXDOMAIN පිළිතුර ලබාදුන් Vodafone Italia සහ EOLO යන ISP දෙක, දෙවන අඩවිය සඳහාද WIND TRE සමඟ ඒකම ක්රියා කළා. මෙය "ඩොමේන් නොපවතිනවා" කියා පෙන්වීමෙනි, එය සැබෑ තොරතුරක් නොවන අතර පරිශීලකයා අඩවිය සොයාගැනීමට අසීරු කරයි.
බ්ලොක් පිටු රීඩිරෙක්ට් කිරීම Sky Italia මගින් සිදු කරන ලදී. 195.162.95.240 IP එකට යොමු කර, blocking.it.isp.sky නමැති TLS සහතිකයක් ඉදිරිපත් කරයි. මෙම හෝස්ට්නේම් නොගැලපීම නිසා SSL වැරදි පණිවුඩයක් පෙනෙයි, ඉන් පසු අඩවියට ප්රවේශය තවත් අඩු වේ.
ශ්රී ලංකාවට ඇති වැදගත්කම
මෙම සිදුවීම, ශ්රී ලංකාවේ අන්තර්ජාල නිදහස සහ පෞද්ගලික තොරතුරු ප්රවේශය පිළිබඳව පෙනුමක් දක්වයි. අපේ දේශීය ISP සහ රජයේ නීති රචනාකරුවන්, අන්තර්ජාලයෙහි පාලනයේ සීමා ගැන සොයා බැලීමට මේ ආකාරයේ පර්යේෂණ භාවිතා කළ හැකිය. තවත්, තාක්ෂණික සංවර්ධකයින්ට DNS පරීක්ෂණ මෙවලම් (OONI Probe) භාවිතා කර, තමන්ගේ සේවාවන්ට එවැනි නිරෝධායන සිදුවන්නේදැයි පරීක්ෂා කරගැනීමට අවස්ථාව ලැබේ.
- අන්තර්ජාලයෙහි සත්යතාව තහවුරු කිරීම සඳහා OONI Probe භාවිතය.
- දෙපාර්ශවීය DNS ආරක්ෂණය (DNSSEC) පිළිබඳ අවධානය.
- නීතිමය පදනම මත අන්තර්ජාල නිදහස රැක ගැනීමේ අවශ්යතාව.
අවසානයේ, ඉතාලියේ මෙම නිරෝධායන ක්රියාවලිය, ලෝක පුරා අන්තර්ජාලයෙහි නිදහසට එරෙහිව සිදුවන පියවරයන්ට සත්ය උදාහරණයක් වන අතර, ශ්රී ලංකාවේ තාක්ෂණික ප්රජාවට අධිකාරී පාලනයකට එරෙහිව නඩත්තු කරන ලද නව පර්යේෂණ හා ආරක්ෂණ ක්රමවේදයන් සකස් කිරීමේ අවස්ථාව සලසයි.
