කාලයත් සමඟ බ්ලොක්චේන් තාක්ෂණයේ ගැලපෙන ගැටළුවක් වූ MEV (Maximum Extractable Value) දැන් AI ඒජන්ට් වෙළඳපල තුළද පෙනෙන්නාක්. මේ අලුත්ම ප්රහාරය, ඔබගේ පද්ධති හෝ සොෆ්ට්වෙයා අලෙවි කරුවන්ටත් නව අවදානමක් ගෙන එයි.
2020 සැප්තැම්බර් මාසයේ, සුරක්ෂිතතා පර්යේෂකයෙකු (samczsun) Ethereum නෙට්වර්ක් එකේ අඩු ආරක්ෂිත සමාගමක 12 මිලියන ඩොලර් වටිනා ක්රිප්ටෝ මුදලක් හඳුනාගෙන, ඒක රැකගැනීමට පියවර ගත්තා. නමුත් ඔහුගේ පළමු පියවර – සමාජ මැම්පූලයට (mempool) ගනුදෙනුවක් යැවීම – බොට්ස් මඟින් අධික ගාස්තු ගෙවා පළමු තැනට පැමිණ, ඒ මුදල ඔවුන්ම ග්රහණය කළේය. ඔහු පසුකාලීනව ගනුදෙනුව මිනර් එකට සෘජුව යැවීමෙන් (public mempool අමතරව) මේ ප්රහාරයෙන් බේරුණා.
මෙම කතාව බොහෝ අයට කේත ලෝකයේ පුරාණ කතා වශයෙන් පෙනේ, නමුත් එහි සත්යය වන්නේ – තොරතුරු පෙනී සිටීම, සහ ඒ තොරතුරු ක්රමාණුකූලව ක්රියාත්මක කිරීමේ අධිකාරිය ඇති කෙනෙකුගේ පවතින බවයි. මේ තත්ත්වයන් ත්රිත්වයක් ලෙස හැඳින්වේ: (1) බොහෝ ස්වයංක්රියාකාරී පාර්ශවිකයන් එකම පරිසරය බෙදාගන්නා බව, (2) ඔවුන්ගේ අදහස් පල කරන ලද පසු පවතින බව, (3) ඒ අදහස් ක්රියාත්මක වන අනුක්රමය පාලනය කරන කෙනෙකු සිටීම.
ශ්රී ලංකාවට ඇති වැදගත්කම
මෙම තත්ත්වය AI ඒජන්ට් වෙළඳපලේ ඇතුළත් වීමෙන්, ශ්රී ලංකාවේ තාක්ෂණික සමාජයට පහත පරිදි බලපායි:
- ඉගෙනුම් වාරිකයන්: විශ්වවිද්යාල සහ පලපුරුදු පාඨමාලා සිසුන්ට MEMEV (MEV) පිළිබඳ නවතම අවදානම් සහ එය පාලනය කිරීමේ ක්රම ඉගෙන ගැනීමට අවස්ථාව ලැබේ.
- සංවර්ධකයින්: AI ඒජන්ට් හෝ API පදනම් කරගත් නිර්මාණකරුවන්, තම සේවා පාරිභෝගිකයන්ගේ ඉල්ලීම් පල කරන පද්ධතියේ අධිකාරිය කුමන තැනකද යන්න සලකා බලන්නට සිදු වේ. එවිට ගැටළු ඉතාමත් අඩු වේ.
- ව්යාපාරිකයන්: ස්වයංක්රියාකාරී වෙළඳපලේ පාරිභෝගිකයන්ගේ ගනුදෙනු අනුක්රමය පාලනය කරන සේවාදායකයා (sequencer) පරීක්ෂා නොකළහොත්, අදාළ වටිනාකම අය කරන තැනැත්තන්ගෙන් සලාකාලිවීම් සිදු විය හැක.
මෙම අවදානම පුරාණ බ්ලොක්චේන් පද්ධතියේ පමණක් සීමා නොව, AI ක්ෂේත්රයේ අනාගත පදනම්වලටත් බලපාන නිසා, නිවැරදි සැලසුම්, නීතිමය පාලනය, සහ පාරිභෝගික දත්ත ආරක්ෂා කිරීම ඉතාමත් වැදගත් වේ.
ඉදිරියේදී, AI ඒජන්ට් වෙළඳපලේ MEV අවදානම අඩු කිරීම සඳහා පාරිභෝගිකයන්ට පාරදැක්වීම්, අධිකාරි පාලන මාර්ග, සහ පාරිභෝගික-මිතුරු සමාජයක් ගොඩනැගීම අත්යවශ්ය වේ. මෙය ශ්රී ලංකාවේ තාක්ෂණික වර්ධනයේ නව පියවරක් වනු ඇත.
