නියු යෝක් නගරයේ උප-මාරු පද්ධතියේ සංඥා පද්ධතිය, 1904 දී IRT ආරම්භ කළ පසු වසර ගණනාවක් තිස්සේම වෙනස් නොවූ ක්රමයක් ලෙස ක්රියා කරයි. මේ පද්ධතිය ‘වෙයිස්සයිඩ් කලාර්-ලයිට් බ්ලොක් සීග්නලින්’ ලෙස හැඳින්වෙයි; එහි සංඥා දුම්රිය මාර්ගයේ පාරේ පසුව පිහිටා, ආලෝක වර්ණ මත පදනම්ව ද්රව්යමය තත්ත්වය පෙන්වයි.
ඇත්තෙන්ම, මාර්ගය කීප ශතක අඩි දිගක කොටස් (බ්ලොක්) වලට බෙදී, රේල් පතුලේ ඉන්සියුලේට් කරන සම්බන්ධකයන් මගින් පාලනය වේ. දුම්රියක් එම කොටසක් තුළ පැමිණෙන විට රේල් දෙකම කෙටි ව්යුහයක් නිර්මාණය කර, එය එම බ්ලොක් හි වාහනයක් සිටින බව පද්ධතියට කියා දෙයි. සෑම සංඥාවක්ම බ්ලොක් සීමාවේ අගට පිහිටා ඇති නමුත් සෑම බ්ලොක් එකකටම සංඥා නොමැත.
සංඥා දෙකක් ඇති අතර, එක්කෝ රතු (නවත්වන්න) හා කොළ/කහ (ඉදිරියට යන්න) වේ. එක් සංඥාවක “කන්ට්රෝල් දිග” නම් එකක් තිබේ; එය සංඥාව සිට ඉදිරියට කිහිප බ්ලොක් පරාසයක් ආවරණය කර, එහි වාහනයක් පැමිණෙන විට සංඥාව රතු වෙයි. මේ ක්රමය, වාහනයක් අනවසරයෙන් ඉදිරියට යාමට උත්සාහ කරද්දී, ස්වයංක්රීය දුම්රිය නතරකරු (train stop) ක්රියාත්මක කර, එය අනතුරට පත් වීමේ පෙරළියක් වීමට ඉඩ නොදෙයි.
ශ්රී ලංකාවට ඇති වැදගත්කම
ශ්රී ලංකාවේ නගර රේල පද්ධති (කොළඹ MRT, හම්බන්තොට ලයිට් රේල) ඉදිරියට ගෙන යාමට, න්යු යෝක් මාර්ග සංඥා පද්ධතියේ පරික්ෂාකාරී ක්රමය ඉතා ප්රයෝජනවත් වේ. ප්රධාන වශයෙන්:
- ආරක්ෂාව: ස්වයංක්රීය නතරකරු වැනි පද්ධති, දුම්රිය නවත්වන අවස්ථාවන් අඩු කරයි, මෙය දේශීය ඉංජිනේරු පිරිස්ට ආරක්ෂක මට්ටම ඉහළ දැමීමට උදව් කරයි.
- කාර්යක්ෂමතාව: බ්ලොක්-අවධානය මත පදනම් වූ පාලනය, දුම්රිය අතර දුර අඩු කර, රේල සේවාවන් වේගවත් කරයි.
- අධ්යාපනය: තාක්ෂණ විද්යා ශිෂ්යයින්ට බ්ලොක්-කේත, ඉන්සියුලේට් ජන්යය, සහ ඉන්ටර්ලොකින් වැනි සංකල්ප ඉගෙන ගැනීමට හොඳ උදාහරණයක් වේ.
මෙම පද්ධතියේ අත්දැකීම්, ශ්රී ලංකාවේ නව පරිමාණ රේල ව්යාපෘති වල පද්ධති සැලසුම්, නවීකරණය සහ නියමිත ආරක්ෂක මට්ටම සකස් කිරීමේදී මූලික මාර්ගෝපදේශයක් වශයෙන් භාවිතා කළ හැක.
අවසන් වශයෙන්, න්යු යෝක් මාර්ග සංඥා පද්ධතිය, තාක්ෂණික නවෝත්පාදන සහ පාරිභෝගික ආරක්ෂාව සම්බන්ධයෙන් ගෝලීය මට්ටමේ උදාහරණයක්. ශ්රී ලංකාවට එය අනුගමනය කිරීම, රේල පද්ධති අනාගතය ගොඩනැගීමට මග පෙන්වයි.
