අපි මෙතැන සිටින තරම්, පෘථිවියට පෙර කාලයේ කුමන සිදුවීම් සිදුවා තිබුණාද කියලා බොහෝ අය නොදන්නා තැනක්. ගැවින් ෂ්මිට් සහ ඇඩම් ෆ්රැංක් විසින් 2018 දී ඉදිරිපත් කළ Silurian Hypothesis ඒ ගැන නව ඇස්කොණක් ලබා දෙනවා.
මෙම සංකල්පය කියන්නේ, මනුෂ්යයින් පසුගිය 200,000 වසරක් පමණ පමණක් පෘථිවියේ පැමිණ ඇති බව නොව, 3.5 බිලියන වසරක දිගු ජීවිත ඉතිහාසයේ අතීතයේ කාර්මික සමාජයක් තිබී තිබේ යැයි. එවැනි සමාජයක් තරමක් කෙටි කාලයක් (කීවාදයක් හෝ ලක්ෂ ගණනක්) පවතිනවා නම්, පර්වත, පාරිසරික පරිවර්තන, පළතුරු ගලනවා වැනි භූගෝලික ක්රියාවලීන් ඒවා මැකී යා හැකිය.
ශාස්ත්රඥයන් පෘථිවියේ ගොඩනැගුණු “hyperthermal” සිදුවීම් – කෙටි කාලීන උෂ්ණත්ව වැඩිවීම – පරීක්ෂා කරන අතර ඒවා අධික කාබන් නිදහස් කිරීමකින් ඇතිවූවක් ලෙස සැලකේ. මෙවැනි උෂ්ණත්ව ඉහල යාමක් පුරාතන කාලයේ සිදුවුවා නම්, එය කාර්මික ක්රියාකලාපයක් තිබූ ලකුණක් විය හැකිය.
උදාහරණයක් ලෙස, 55 මිලියන වසරකට පෙර Paleocene‑Eocene Thermal Maximum (PETM) නම් උෂ්ණත්ව ඉහල යාමක් සිදු වුණා. එහි දී ගෝලීය උෂ්ණත්වය ෆාරන්හයිට් 9° සිට 14° දක්වා වැඩිවුණා. මේ රේඛීයව අපේ වත්මන් කාබන් විමෝචන සමඟ සමාන පුරාවිද්යාත්මක සලකුණු ඉතිරි කරයි.
ශ්රී ලංකාවට ඇති වැදගත්කම
ශ්රී ලංකාවේ විශ්වවිද්යාල සිසුන්ට පුරාවිද්යාත්මක දත්ත විශ්ලේෂණය, කාබන් චක්රය, ගෘහස්ථ පරිසර පද්ධති පිළිබඳ අධ්යයන වලට නව පර්යේෂණ අභියෝගයක් ලැබේ. තාක්ෂණික සංවර්ධකයින්ට දත්ත ආරක්ෂණය, දීර්ඝකාලීන ගබඩා සහ කාබන් පරිසර නිරීක්ෂණය සඳහා AI‑driven මොඩල නිර්මාණය කිරීමේ අවස්ථාව ලැබේ. ව්යාපාරිකයන්ටත්, පරිසර‑අධිකාරී ප්රතිපත්ති හඳුනා ගැනීමට, කාලගුණ‑අවදානම් කළමනාකරණයට නව තාක්ෂණය භාවිතා කරමින් තිරසාර ව්යවසායකත්වය ගොඩනැගීමට මඟ පෙන්වයි.
අපේ ගෝලයෙහි පුරාතන කාර්මික නගරයක් තිබේ නම්, ඒවායේ අතුරු ලකුණු පරිසර‑තාක්ෂණය, දත්ත‑අවකාශය, සස්තීරණය වැනි අදාල ක්ෂේත්රවල අනාගත නවෝත්පාදන සඳහා මඟ පෙන්වයි. ඉතිහාසය අපට අමතක නොවී, අනාගතයට පදනමක් සපයයි.
ඉදිරි කාලයේ, පෘථිවියේ ගුප්ත ඉතිහාසය හෙළි කරගැනීම, අපේ වත්මන් තාක්ෂණික තීරණ වලට මඟ පෙන්වයි. මේ සංකල්පය ගැන ඔබේ අදහස කුමක්ද?
