ට්‍රම්ප් AI සීසාර් ඉවතට – CAISI නව නායකත්ව අභාවය

ඇමෙරිකානු රජයේ AI ප්‍රමිති හා නව්‍යකරණ මධ්‍යස්ථානය (CAISI) නව සීසාර් ක්‍රිස් ෆෝල්, පසුගිය සතියේ තම තනතුර ඉවතට පත් කර ඇත. එම அறிவிப்பு රජයේ අංශ කිහිපයක් විසින් තහවුරු කර තිබේ.

ෆෝල්, ට්‍රම්ප් පළමු පාලක කාලයේ DOE (Department of Energy) විද්‍යාව අංශයේ අධ්‍යක්ෂවරයා ලෙස සේවය කළ අතර, DOE හි උසස් පර්යේෂණ වැඩසටහන් (ARPA‑E) හි කාලික අධ්‍යක්ෂවරයා ලෙසද කටයුතු කළේය. තවත් පසුගිය මාස තුනකදී පමණක් ඔහු CAISI හි නායකත්වයට පත් වූ අතර, එයට පෙර කොලින් බර්න්ස් තනතුර සතියක් පමණක් රැඳී ඉවත් කරනු ලැබූ බව පසුගිය වාර්තා පෙන්වයි.

CAISI, NIST (National Institute of Standards and Technology) යටතේ ක්‍රියාත්මක වන, AI මොඩල සඳහා තාක්ෂණික ප්‍රමිති, පරීක්ෂණ ක්‍රම හා සයිබර් ආරක්ෂා අවදානම් ඇගයීම් සකස් කරන ප්‍රධාන ආයතනයයි. නමුත්, මෙවලම් මත පවතින නවතම විවාදය – Anthropic සමාගමේ Mythos, Fable මොඩලවලට වාණිජ නිකුත් කිරීම තාවකාලිකව නවතා දැමීම – එම ආයතනයේ නොව, ඇමරිකානු වාණිජ අංශය (Commerce Department) විසින් ක්‍රියාත්මක විය.

ඉදිරි මාසවල, සුදුසු AI ආරක්ෂාව සඳහා "Gold Eagle" නාමයෙන් නව නියෝගයක් අත්සන් කරමින්, රජය සයිබර් ආරක්ෂා කේන්ද්‍රයක් පිහිටුවීමට සැලසුම් කරයි. එහිදී CAISI නාමය ඇතුළත් නොවීම, විශාල ආයතනික සම්බන්ධතා පවා නැති බව පෙනේ.

ශ්‍රී ලංකාවට ඇති වැදගත්කම

ශ්‍රී ලංකාවේ AI සංවර්ධනයේ නව පියවරක් ගන්නා සමාගම්, විශ්ව විද්‍යාල සිසුන් සහ තාක්ෂණික ව්‍යාපාරිකයින් සඳහා මෙම සිදුවීමේ වැදගත්කම පහත පරිදි සාරාංශ කර හැකිය.

• ප්‍රමිති අධ්‍යයනය: CAISI විසින් නියම කරන AI ප්‍රමිති, ශ්‍රී ලංකාවේ AI නිෂ්පාදන ගුණාත්මකභාවය හා ආරක්ෂාව වැඩිදියුණු කිරීමට මාර්ගෝපදේශයක් වශයෙන් භාවිතා කළ හැකිය.
• දත්ත හා ආරක්ෂාව: "Gold Eagle" වැනි නව ආරක්ෂා වැඩසටහන්, ලොව පුරා සයිබර් අවදානම් කළමනාකරණය සඳහා උපකාරී වන අතර, අපගේ දත්ත ආරක්ෂා ප්‍රතිපත්ති සකස් කිරීමේදී අධිකාරි මාර්ගෝපදේශයක් සැපයේ.
• චීන AI මොඩලවල පරීක්ෂා: ශ්‍රී ලංකාවේ පර්යේෂකයින්, විවෘත-බර AI මොඩල (උදා: Z.ai GLM‑5.2, DeepSeek V4 Pro) පිළිබඳ CAISI අගයන පරීක්ෂණ ක්‍රමවේදය අනුගමනය කරමින්, ස්ථානයීය AI පරීක්ෂණ කුසලතාවන් ඉහළ දැමිය හැකිය.

CAISI හි නායකත්වය නැතිවීම, රජයේ AI ප්‍රවේශය අස්ථිර විය හැකි නමුත්, ශ්‍රී ලංකාවේ AI ක්ෂේත්‍රය තවදුරටත් ජාත්‍යන්තර ප්‍රමිති හා නීති රීති අනුගමනය කරමින්, තාක්ෂණික සුරක්ෂිතත්වය සහ ගුණාත්මක නිෂ්පාදන ඉදිරිපත් කිරීමේ අවස්ථාවක් ලෙස ගත හැක.

ඉදිරියට, රටේ AI ප්‍රවර්ධන නීතිකරණය හා ප්‍රමිති සකස් කිරීමේදී, මෙම සිදුවීමේ පසුබැසීම් හා ඉගෙනුම් පදනම් කර ගැනීම වැදගත් වනු ඇත.