ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ ට්රම්ප් පාලක කාර්ය මණ්ඩලය, සවුදි අරාබිය සමඟ අණු බලශක්ති තාක්ෂණය බෙදා ගැනීමට අදාළ 123 ගිවිසුම කොන්ග්රස් වෙත දින කිහිපයකින් ඇතුළත් කිරීමට සැලසුම් කරයි. මෙම ගිවිසුම අනුමත වන්නේ ඇමරිකානු බලශක්ති අමාත්යාංශ අමාත්ය ක්රිස් රයිට් සහ සවුදි බලශක්ති අමාත්ය අබ්දුලඅසිස් බින් සල්මන් විසින් අත්සන් කරන ලද ලේඛනයකි.
රීයුට්ස් වෙත පළ කළ රහස්ය මූලාශ්ර දෙදෙනෙකු පවසන්නේ, මෙම ගිවිසුමට එක්සත් ජනපදය පුරාවෘත්තයෙන් ඉල්ලා සිටි “අතිරේක ප්රොටෝකෝලය” ඇතුළත් නොවන බවයි. අතිරේක ප්රොටෝකෝලය යනු එක්සත් ජාතික ජාත්යන්තර අණු බලශක්ති ඒජන්සිය (IAEA) වෙත රහස්ය ස්ථානවල හදිසි පරීක්ෂණ කිරීමේ අධිකාරිය ලබා දෙන පද්ධතියකි.
ගිවිසුම අණු ඉන්ධන චක්රය පිළිබඳ නීතිමය මාර්ගයක් සපයන අතර, එය යුරේනියම් ඝනීකරණය ඇතුළත් කළ හැකි නමුත් ඇමෙරිකාව ඒ සඳහා තාක්ෂණය හෝ උපකරණ හුවමාරු කිරීමට බද්ධ නොවේ. සවුදි රාජධානියේ රාජකීය රාජකමාරුකරු මොහමඩ් බින් සල්මාන්, ඉරානය අණු බෝම්බයක් සංවර්ධනය කළහොත් සවුදිත් ඒ මට්ටමේ අණු පද්ධතියක් ගොඩනැගීමට සූදානම් බව පෙරවදන් කර ඇත.
ප්රධාන කරුණු
- ගිවිසුම 123 ගිවිසුමක් ලෙසින්, අණු බලශක්ති බෙදා ගැනීමේ නීතිමය මූලධර්මයන්ට අනුකූලයි.
- අතිරේක ප්රොටෝකෝලය නොඅඩංගු වීම නිසා IAEA නිරීක්ෂණය සීමා වේ.
- අමතර තාක්ෂණ හුවමාරු කිරීමේ බද්ධතාවයක් නැත, ඒත් ඉන්ධන චක්රය පිළිබඳ අයිතිය ඇතුළත් වේ.
- කොන්ග්රස් විසින් 90 දිනක සමාලෝචන කාලයක් ඇති අතර, එය අවසන් වශයෙන් අනුමත හෝ ප්රතික්ෂේප කළ හැක.
ගිවිසුම කොන්ග්රස් අනුමැතිය ලැබේද නැද්ද යන තීරණය ඉදිරියේ මාස කිහිපයකින් පෙනේ.
