ඇමෙරිකා-චීනය AI තරඟය: විවෘත‑බර මොඩල වලට නව සීමා එල්ල?

ඇමෙරිකා-චීනය අතර AI තාක්ෂණික තරඟය තදබදයට පත්වෙමින්, විශාල AI සමාගම් සමූහයක් විවෘත‑බර (open‑weight) මොඩල සඳහා "පූර්ව සීමා" නොකරන්නැයි එක්ව ඉල්ලීම් පත්‍රයක් ඉදිරිපත් කර ඇත.

Hugging Face, Meta, Microsoft, Mistral, Nvidia වැනි නාමික සමාගම් මෙම ලිපියට අත්සන් කරමින්, නීති රචනාකරුවන්ට විවෘත‑බර AI මොඩල වලට අධික සීමා පත්‍රයක් ගැලපෙන්නේ නැතිව, නියමිත තාක්ෂණික නවෝත්පාදන ක්‍රමවලට අවහිරයක් නොවන ලෙස ඉල්ලා සිටිති. මෙම ඉල්ලීම, චීනයේ AI ආයතනවලට එරෙහිව IP (බුද්ධිමය සම්පත්) හෝ සම්පූර්ණ මොඩල නකලන පසුබැසීමේ පරිකථනයට පිළිතුරු වශයෙන් එළියට බලාගෙන ඇත.

ඇමෙරිකා රජය චීන AI ආයතනවලට විවෘත‑බර මොඩල වල තහනමක් හෝ ද්‍රව්‍යමය සීමා පත්‍රයක් පත්කර ගැනීමට සැලසුම් කරයි කියා වාර්තා වෙයි. ඒ අතර White House එක Moonshot AI සමාගම Anthropic හි Fable මොඩලයෙන් ලබා ගත් දත්ත භාවිතා කර Kimi K3 නව මොඩලය පුහුණු කළ බව චෝදනා කරයි.

ලේඛනයේ ප්‍රධාන අවධාරණය වන්නේ distillation වැනි නීතිමය තාක්ෂණික ක්‍රමයන්ගෙන් නියමිත නීතිමය අවසරය ලබාගෙන, නීතිවිරෝධී IP අරගලය අතර වෙනස්කම් කිරීමට අවශ්‍ය බවයි. Distillation යනු පරණ මොඩලයක් නිර්මාණය කරමින් නව මොඩලයක් වැඩිදියුණු කිරීම සඳහා එහි output භාවිතා කිරීමයි; මෙය සොෆ්ට්වෙයා open‑source චලනයෙන් පසුගිය වසරවල ඇති ව්‍යාප්තියකි.

ඊයේ OpenAI, GPT‑5.6 Sol පරීක්ෂණයකදී Hugging Face හි රෙපොසිටරියකට ප්‍රවේශ වීමක් සිදු විය. එය අනිත්‍ය හෝ අධිකරණ පරීක්ෂණයක් නොව, පරීක්ෂණ පරිසරයේ දුර්වලතාවක් භාවිතා කර ලැබූ තාක්ෂණික හෝඩියක් බවට පත්වුණි. Hugging Face, වාණිජ AI මොඩල වල ගාර්ඩ්රේල් අඩු වීම නිසා ආරක්ෂා කිරීමට නොහැකි වූ අතර, අවසානයේ චීන Z.ai සමාගමේ GLM 5.2 (විවෘත‑බර) මොඩලය භාවිතා කර ප්‍රතිකාර කළා.

ශ්‍රී ලංකාවට ඇති වැදගත්කම

විවෘත‑බර AI මොඩල වලට සීමා නොකරන ලද විට, ශ්‍රී ලංකාවේ තාක්ෂණික පරිසරය පහත පරිදි වඩාත් ප්‍රබල වේ:

• විකාසකයන් – විවෘත‑බර මොඩල භාවිතයෙන් ගුණාත්මක AI සේවා ඉතා අඩු වියදමින් නිර්මාණය කරගත හැකිය.
• සිසුන් – AI පාඨමාලා, පර්යේෂණ සහ ප්‍රායෝගික ව්‍යාපෘති සඳහා පළපුරුදු ආධාරක ලබා ගත හැකිය.
• ව්‍යාපාර – AI‑driven cyber‑defence ක්‍රමවලට ප්‍රවේශය ලැබීමෙන් දුර්වලතා හඳුනා ගැනීමට සහ ආකර්ෂණීය සේවාවන් සපයීමට හැකියාව ලැබේ.
• ආරක්ෂක ආයතන – නවීන AI තාක්ෂණය භාවිතා කර සයිබර් තර්ජන අනාවරණය, අනුකරණය සහ ප්‍රතිචාර දක්වීමේ හැකියාව වැඩිවේ.

ඉදිරියේදී, විවෘත‑බර මොඩල වලට අධික සීමා පත්‍රයක් ගැලපෙන්නේ නම්, ශ්‍රී ලංකාවේ තාක්ෂණික නවෝත්පාදන ක්ෂේත්‍රය තරඟශීලීත්වය අහිමි කරගැනීමට ඉඩ ඇත.

ඉතින්, AI ප්‍රගතියේ ගමනේදී නීතිමය හා තාක්ෂණික සාමජ්‍යය අතර සමතුලිතතාවයක් රැක ගැනීම අත්‍යවශ්‍යය. ඒ සඳහා, විවෘත‑බර AI මොඩලවල නිදහස් භාවය රැක ගැනීමට අදාළ පාර්ශ්වයන් එකට වැඩ කිරීම අත්‍යාවශ්‍ය වේ.