Shopify සමාගමේ සීඊඕ ටොබියස් ලුට්කේ, වත්කම් මිලියන 154 බිලියන ඩොලර් පමණ වන සමාගමක් නඩත්තු කරමින්, සමාජ මාධ්යයේ තීව්ර ප්රතිචාරයක් ලබාදුන් පුවතක් පළ කළේය. ඔහු පවසන්නේ, ආදායම් බදු ගෙවන්නේ නැති පුද්ගලයන්ට ඡන්ද හිමිකම නැතිවීම, “හොඳ ක්රමයක්” බවයි. මෙම සරල අදහස, අමෙරිකානු ජනතා සම්ප්රදායෙහි “බදු නොමැතිව නියෝජනය නොලැබේ” යන සත්යය වෙනුවට, “නියෝජනය නොමැතිව බදු ගෙවිය යුතුය” යන නව පරිපාලන අදහසක් ලෙස පෙන්වමින්, රටේ දේශපාලන සංවාදයට නව ගතියක් එක් කරයි.
ලූට්කේගේ පණිවිඩය, සමාජ මාධ්යයේ ව්යාප්ත වූ ත්රෙඩ් එකකින් ආරම්භ විය. ඔහු පිරිමි අයගේ පනස්වෙනි වයසක පසුගිය නිවාස හිමිකරුවන්ගේ “ආර්ථික අනාගතය සුරක්ෂිත කර, නමුත් ඡන්ද හිමිකම නැති කරන” යැයි යෝජනා කළේය. එයට පිළිතුරක් ලෙස, විශ්රාමිකයන්, ශිෂ්යයන්, අක්රමික ආදායම් නැති කම්කරුවන්, අබාධිතයන් වැනි බොහෝ ජනතාව බදු ගෙවන්නේ නැති නිසා ඡන්ද හිමිකම අහිමි වන බව පෙන්වමින්, ඉහළ ආදායම් ලබන අයට එකක් සිට පස් දක්වා ඡන්ද ගුණකයක් ලබාදීමට යෝජනා කරන “ස්ලයිඩිං ස්කේල්” එකක් ඉදිරිපත් කළා.
මෙම යෝජනා, 19වන සියවසේ යුරෝපය හා අමෙරිකාවේ “කොට්ඨාස ඡන්ද” (census suffrage) ලෙස හැඳින්වූ පද්ධතියේ අනුස්මරණයක් ලෙස සැලකේ. එවකට ඉඩම් හෝ බදු ගෙවන අයට පමණක් ඡන්ද හිමිකම තිබුණි. 20වන සියවසේ ලොව පුරා සමාජ නිදහස හා සමතාත්මක ඡන්ද පද්ධති සාර්ථකව ගොඩනැගීමෙන් පසු, මේ ආකාරයේ පද්ධතිය අතහැර දැමීමේ අරමුණ තිබුණි.
ශ්රී ලංකාවට ඇති වැදගත්කම
ශ්රී ලංකාවේ තාක්ෂණික පරිසරය, විදේශීය සමාගම් හා දේශීය ව්යාපාරිකයින්ට නව නීති හා ඡන්ද පද්ධති ගැන අවධානයෙන් සිටීමට අවශ්ය වේ. මෙම වාර්තා, ශ්රී ලංකාවේ ඩිජිටල් දේශපාලන නීති රචනා කිරීමේදී, ආදායම් මට්ටම හා ඡන්ද බලය අතර සම්බන්ධතාවය පිළිබඳව අවධානයක් යොමු කරයි. එය තාක්ෂණික ආරම්භකයන්, සොෆ්ට්වේයාර් සංවර්ධකයන්, හා ආයෝජකයන්ට නව නීතික පරිසරයක අභියෝග සහ අවස්ථා සලසා දේ.
ඉහළ ආදායම් ලබන තාක්ෂණික සමාගම්, රජයේ ප්රතිපත්ති සැලසුම්වලට වැඩි බලපෑම් ලබා ගත හැකි බවක් පෙනේ. එමඟින්, ශ්රී ලංකාවේ ස්ථානාත්මක තාක්ෂණික සමාගම්, නීතිමය පරිසරය තුළ තම ස්ථානය තහවුරු කර ගැනීමට, හෝ නව නීතික පරිසරයට අනුව නව නිෂ්පාදන හා සේවා සැලසුම් කර ගැනීමට අවශ්ය වේ.
අවසන් වශයෙන්, ලුට්කේගේ අදහස, ලෝකය පුරා ඡන්ද පද්ධතියේ සමාජ සාධාරණත්වය පිළිබඳ ගැටළු නැවත සලකා බැලීමට හේතුවක් විය. ශ්රී ලංකාවේ නීතිඥයන්, නීති රචනාකරුවන්, හා තාක්ෂණික නායකයන්, මේ වගේ සංවාදයන්ට සූදානම් වීමෙන්, දේශීය ජනතා නියෝජනය හා ආර්ථික සාධාරණත්වය තහවුරු කර ගත හැක.
මෙම නව විවාදය, තාක්ෂණික ක්ෂේත්රයේ නීතිමය පසුබැසීමක් නොව, ප්රජාතන්ත්රවාදය හා ආර්ථිකය අතර සම්බන්ධතාවය පිළිබඳව ගැඹුරු පරීක්ෂණයක් බවට පත්වේ.
