සාමාන්ය ජනතාවට නොමිලේ ලබා දෙන යුරෝපීය Copernicus උපග්රහ රූප සේවාව, ඉරානයේ යුද්ධයට අදාල තොරතුරු සපයන අයුරින් තවත් වැදගත් භූමිකාවක් ලබා ගනී. ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය ඉල්ලීමක් කර, යුරෝපීය සංගමය (EU) එය අනුමත කර ඇති නිසා, US-අපේක්ෂිත වාණිජ සපයන්නන්ගේ රූප ප්රවේශය දැන් සීමා කර ඇත.
Planet Labs, Vantor වැනි ඇමරිකා සපයන්නන්, ආරක්ෂාව පිළිබඳ අර්බුදයක් ලෙස ඉරානයේ යුද්ධ ප්රදේශයේ රූප ලබා දීම අත්හිටුවා ඇත. ඒ නිසා පුවත් මාධ්ය, විවරණ පර්යේෂකයන්, OSINT (Open Source Intelligence) ආදියට Copernicus Sentinel‑1 රූප හා යුරෝපීය වාණිජ සපයන්නන්ගේ සේවාවන්ට අතිශය පරිමාණයෙන් යොමු වීමට සිදු වෙයි.
මෙම තීරණය පාලනයේ පාරදර්ශීත්වයට බලපායි. Bellingcat, The New York Times, Washington Post වැනි ප්රසිද්ධ පුවත් මාධ්ය, Copernicus රූප භාවිතා කර ඉරානය සහ ගල්ෆ් ප්රදේශයේ යුද්ධ හානි මැනීමට, ඉරාන මාර්සල් හා ඩ්රෝන් ත්රස්තකාරක ප්රහාරවලින් ඇමෙරිකා හමුදා පදනම් හා රේඩාර් ස්ථානවලට සිදු වූ හානි පරීක්ෂා කරයි. පෙන්ටගොන් (Pentagon) තොරතුරු හුවමාරුව අඩු කරමින් සිටින තත්ත්වයක, 24‑ගැන්වීමේ විලාසිතාවෙන් ලබා ගත හැකි Copernicus රූපය, වාර්තාකරුවන්ට කාලයෙහි පාලනයක් ලබා දේ.
ශ්රී ලංකාවට ඇති වැදගත්කම
ශ්රී ලංකාවේ විශ්වවිද්යාල සිසුන්, GIS (Geographic Information System) ආකෘතිකරණය ඉගෙන ගන්නා පර්යේෂකයන්, තාක්ෂණික ව්යාපාරිකයින් සඳහා මෙම නිදහස් රූප සම්පත විශාල අවස්ථාවක් වේ.
- ඉගෙනුම්: සිසුන් Copernicus Sentinel‑1 රූප භාවිතා කර භූගෝලීය විශ්ලේෂණ, දෘශ්යම පර්යේෂණ කුසලතා වර්ධනය කර ගත හැක.
- ව්යාපාරික අවස්ථා: ස්ථානික කර්මාන්තශාලා, නාවික නාවිකාගාර, නවීන ගුවන් තාක්ෂණ ආදියට රූප දත්ත පදනම් කරගනිමින් නව සේවා නිර්මාණය කළ හැක.
- ආරක්ෂක පර්යේෂණ: OSINT සමාජයෙහි සක්රීයභාවය, දේශපාලන තත්ත්ව විශ්ලේෂණ, විදුලි බල සැපයුම් ආරක්ෂාව වැනි ක්ෂේත්රවලට දත්ත පදනම් කරගැනීමේ හැකියාව ලැබේ.
ඉදිරියේදී, EU‑US එකඟතාවය නිදහස් දත්ත ප්රවේශය සීමා කරන වගෙන්, ශ්රී ලංකාවේ තාක්ෂණික නවෝත්පාදනවලට බලපෑමක් ඇති විය හැකි බව සැලකිල්ලට ගත යුතුය. එම නිසා, දේශීය පර්යේෂකයන් Copernicus වැනි විවෘත දත්ත මාර්ගය භාවිතා කර පුරෝගාමී විශ්ලේෂණයක් සිදු කිරීම අත්යවශ්ය වේ.
ඉරානයේ යුද්ධ තත්ත්වය, ගෝලීය ඉන්ධන මිල, සහ අන්තර්ජාතික ආර්ථිකයට ඇති බලපෑම දැන් පවතින අතර, නිදහස් උපග්රහ රූප භාවිතයෙන් තොරතුරු පාරදර්ශීත්වය තවත් ශක්තිමත් කර ගැනීමට අවස්ථාව ලැබේ.
