ලෝකයේ අති උසස් රොබෝට් සේවාකාරක කක්ෂීය උපග්‍රහය අභියස

SpaceX ෆෝල්කන් 9 රොකට් එකෙන් නවතම රොබෝට් සේවාකාරක කක්ෂීය උපග්‍රහයක් (Mission Robotic Vehicle - MRV) අකාශයට ගෙන ගියේ මේ සතියේමයි. ඇමෙරිකානු නාවික පර්යේෂණ ආයතනයේ (US Naval Research Laboratory) නිර්මාණය කළ, නෝත්‍රොප් ග්‍රම්මාන් සමාගම අභියසූ මේ උපග්‍රහය, ග්‍රහණික කක්ෂයේ (geosynchronous orbit) පවතින සන්නිවේදන, රැකවරණ හා ගුප්ත තොරතුරු උපාංගයන්ට නව සේවා ලබා දීමට සැලසුම් කර ඇත.

ඉදිරි වසර 10ක පළපුරුදු මෙහෙයුමකට අරමුණක් කරගෙන, MRV සහ එයට සමඟ ගමන් කළ තිදෙනෙකුගේ Mission Extension Pods (MEPs) එකට එකතුවී, ෆ්ලෝරිඩා හි කැප් කැනේවර්ල් සිට පැන ගොස්, පළමු පැය තුළම අභ්‍යවකාශයට නිකුත් කර ඇත. පළමුව එම කක්ෂීය ග්‍රහණික පථය (elliptical drop‑off orbit) තුළින් 22,000 මයිල් (ආසන්න 36,000 km) උසස්වූ පරිපූර්ණ වෘත්තීය කක්ෂයට (circular orbit) ගමන් කිරීමට අවුරුද්දක් පමණ ගත වේ. එම කක්ෂයේ, MRV දෙකේ වාදන අත්‍යවශ්‍ය රොබෝට් බහුදෘශ්‍ය කෝණ වලින් ග්‍රහණික උපකරණවලට සේවාවන් සැපයීමට, ඉන්ධන පිරවීමට, හා ස්ථාන මාරු කිරීමට හැකි වනු ඇත.

මෙම ව්‍යාපෘතියේ වැදගත්කම, චීනයේ 2016, 2021 හා 2025 වසරවල නිකුත් කළ Shijian‑21/25 කක්ෂීය රොබෝට් උපග්‍රහයන් සමඟ සමානව, නමුත් තාක්ෂණික වශයෙන් වැඩි පරිමාණයක් සහිත බවයි. චීනයේ පුරාතන නාභික පද්ධතිවලට ඉන්ධන පිරවීමේ පළමු ප්‍රදර්ශනයක් සිදු කළ අතර, එම අත්දැකීම අනාගත කක්ෂීය මීටර්-කාලීන මූලධර්මයන්ට මාර්ගයක් විය.

ශ්‍රී ලංකාවට ඇති වැදගත්කම

ශ්‍රී ලංකාවේ තාක්ෂණික පර්යේෂකයන්, විශ්වවිද්‍යාල සිසුන්, හා ආරම්භක ව්‍යාපාරිකයන්ට මේ වැනි කක්ෂීය රොබෝට් සේවාකාරක තාක්ෂණය නව අධ්‍යාපන, ගවේශන හා ව්‍යාපාරික අවස්ථා සපයයි.

• ඉංජිනේරු පාඨමාලා – රොබෝට් අත්කාරක, ස්පේස් ග්‍රහණික පථ සැලසුම්, හා පරිසර‑ඉන්ධන පද්ධති පිළිබඳ නව පාඨමාලා නිර්මාණය කිරීමට මූලික දත්ත ලබා දේ.
• ස්ථානීය ආරම්භක ව්‍යාපාර – කක්ෂීය උපකරණ නඩත්තු, ඉන්ධන පිරවීම, හා දූෂණ‑ඇතුළත් සේවා සඳහා ශ්‍රී ලංකා සමාගම්ට නව වෙළඳපොළක් ඇරඹේ.
• ඉලෙක්ට්‍රොනික හා AI ක්ෂේත්‍ර – රොබෝට් අත්කාරකයන්ට AI‑මූලික නියමයන්, දෘශ්‍ය‑පරීක්ෂණ, හා රියල්‑ටයිම් දත්ත විශ්ලේෂණය කිරීමේ අවශ්‍යතා ඉතා ඉහළ ය.

කෙටි කාලීනව, ශ්‍රී ලංකා විද්‍යා-තාක්ෂණ විශ්වවිද්‍යාලයන්ට MRV වගේ ව්‍යාපෘති සමඟ සම්බන්ධ වීමට, අන්තර්ජාතික සම්මේලනවලදී පර්යේෂණ ප්‍රතිඵල ඉදිරිපත් කිරීමට, හා ජාත්‍යන්තර සමාගම් සමඟ සම්බන්ධතා ගොඩනැගීමට අවස්ථා ලැබේ.

අනාගතයේ, කක්ෂීය උපකරණ නඩත්තු, ඉන්ධන පිරවීම, හා අභ්‍යවකාශීය තාක්ෂණය පිළිබඳ දැනුම ශ්‍රී ලංකාවට ගෝලීය තාක්ෂණික සපයන්නා බවට පත්වීමට මාර්ගයක් වේ.