අන්තර්ග්රහණ ක්ෂේත්රයේ නවතම සංඛ්යාතයක් මෙවර ලොව පුරා විහිදුණු අතර, චීනයේ ලයිට්නින්ග් ආඝාත, ඉන්දියාවේ පෞද්ගලික රොකට් වාර්තා සහ SpaceX හි Starship පරීක්ෂණයේ ප්රමාදය වැනි සිදුවීම් එකට එකතු වී ඇත.
ජූලි 23 වන දින, චීනයේ සිචැං කක්ෂික උදව් මධ්යස්ථානයේ Long March 3B රොකට් එක Tianlian II-06 උපග්රහය ගෙන යාමට උදව් කරන විට, පැන නැගීමෙන් තත්පර කිහිපයකට පසු ඉලෙක්ට්රොමැග්නටික් තද බිදුමක් එහි වැටී ගිය බව වාර්තා වෙයි. එම සිදුවීම රොකට් එකේ පද්ධති කිහිපයක් පරීක්ෂා කරමින් තිබූ නිසා, එය අධික බලපෑමකට ලක් විය. ඒ සමඟ, SpaceX සමාගමට 13 වන Starship පරීක්ෂණය තවත් සතියක් ප්රතික්ෂේප කර ගත යුතු විය. ජූලි 16 දින අවසන් මොහොතේ සිදුවූ අබෝට් සක්රිය කරමින් එම රොකට් එක තෙරේකින් පසු එහි එන්ජින් වෙනස් කිරීම සඳහා ටෙක්ස්ස් අගනුවරේ හංගර් එකට ආපසු ගෙන යාමට සිදු විය. නවතම නියෝජිතය අනුව, Starship නැවත ලොන්ච් පෑඩ් එකේ පිහිටුවාගෙන ඇති අතර, සිකුරාදා රාත්රියේ පැන නගා ගැනීමට සැලසුම් කර ඇත.
ඉන්දියාවේ Skyroot Aerospace සමාගම විසින් නිර්මාණය කළ Vikram-1 රොකට් එක, ශ්රී ලංකාවේ සුමට පෘථිවියෙන් 280 මීලියම් (450km) උසට පැන ගොස්, 60° කෝණයකින් පෘථිවිය පාරාකාරයෙන් සකස් කර ඇති නවතම පෞද්ගලික රොකට් එකක් ලෙස සාර්ථක විය. මෙම රොකට් එක 22 මීටර් උසින්, 770 පවුන් (350kg) පරිමාණයේ පේලෝඩ් එකක් ලෝ-ඊර්ත් කක්ෂයට ගෙන යා හැකිය. එහි තිදෙනෙකුගේ තද තද තෙල්-ආධාරිත මෝටර් තුනක් සහ අවසාන ද්රව-ආධාරිත ස්ට්රේජ් එකක් අන්තර්ගත වේ.
ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය අධිකාරිය, නිතර භාවිතා නොවන නූතන තෙල් වේදිකා භූමිතලයන් අභ්යවකාශ න්යාසයන් සඳහා පරිවර්තනය කිරීමේ අදහස් සොයා බලමින්, ජනතා අදහස් ඉල්ලීම් කරයි. මෙය අන්තර්ග්රහණ න්යාස පද්ධතිවල රැඳී ඇති පරිභෝජන බර අඩු කිරීම, නව ලොන්ච් ස්ථානයන් නිර්මාණය කිරීම සහ රැකවරණය වඩාත් ශක්තිමත් කිරීමේ අරමුණින් යුක්තයි.
ශ්රී ලංකාවට ඇති වැදගත්කම
චීනයේ ලයිට්නින්ග් ආඝාතය, රොකට් සැලසුම් හා ආරක්ෂාව පිළිබඳ පර්යේෂණ සඳහා ශ්රී ලංකාවේ විශ්වවිද්යාල සිසුන්ට නව පර්යේෂණ අවස්ථා සපයයි. SpaceX Starship පරීක්ෂණයේ පසුබැසීම, ලොව පුරා නවතම නවෝත්පාදන තාක්ෂණයන් පිළිබඳ ඉගෙනුම් මට්ටම ඉහළ නැංවීමට උපකාරී වේ. Vikram-1 රොකට් එකේ සාර්ථකත්වය, දකුණු ආසියානු ප්රදේශයේ පෞද්ගලික අභ්යවකාශ වෙළඳපලේ ඉදිරි ගමනක් බවට පත්වෙයි; ශ්රී ලංකාවේ ස්ටාර්ට්අප් සහ තාක්ෂණික සමාගම් සඳහා අලුත් සපයන්නන් හා සපයන සේවා අවස්ථා නිර්මාණය කරයි. එමෙන්ම, ඇමරිකාගේ වෙරළේ පරණ තෙල් වේදිකා භූමිතලයන් අභ්යවකාශ න්යාසයක් ලෙස භාවිතා කිරීමේ අදහස, ලංකාවේ තාක්ෂණික නිර්මාණශීලීත්වය, නව පරිසර‑හිතකාමී න්යාස සැලසුම් හා නව ව්යාපාරික ආකෘති සොයාගැනීමට ප්රේරණයක් වේ.
අන්තර්ග්රහණ තාක්ෂණය වේගයෙන් සංවර්ධනය වන අතර, මෙවැනි පුවත් ශ්රී ලංකාවේ තාක්ෂණික කාර්ය මණ්ඩලයට නව අවස්ථා, අධ්යාපනික දැනුම සහ ව්යාපාරික සම්බන්ධතා ගොඩනැගීමට මඟ පෙන්වයි.
